ساخت اين فيلم يک مبارزه طولاني و سخت بود بدون حمايت و ايمان تعدادي از زنان و مردان قادر به پيروزي در اين مبارزه نمي بودم, برخي از آنان اکنون مرده اند اين فيلم متعلق به آنها نيز هست
از گروه فيلم برداري تشکر مي کنم زنان و مرداني که در پروسه جست و جو وگزارش شرکت کردند مخصوصا ايرن اشتينفلت و کورني کولوماس که حتي از من پيشي گرفتند همچنين از يهودا باوِر قدرداني مي کنم پروفسور تاريخ معاصر يهوديان در دانشگاه اورشليم و از رائول هيلبرگ استاد علوم سياسي در دانشگاه ورمونت آمريکا
داستان فيلم در زمان حال در خلمنو شروع مي شود در کنار رودخانه اي باريک در لهستان پنجاه مايلي شمال غرب لودز در قلب منطقه اي که زماني جمعيت زيادي از يهوديان داشت در خلمنو 400000 يهودي کشته شدند در دو بازه زماني متفاوت دسامبر 1941 تا بهار 1943 ژوئن 1944 تا ژانويه 1945 اما روشهايي که براي کشتار به کار گرفته شد متفاوت بود
از ميان 400000 زن و مردي که به خلمنو رفتند تنها دو تن زنده ماندند مردخاي پوچلبنيک و سيمون سربنيک سربنيک که بازمانده موج دوم کشتار بود در آن زمان کودکي 13 ساله بود پدرش در گتوي لدز مقابل چشمانش کشته شده بود و مادرش در کاميون گاز در خلمنو کشته شد سازمان اس اس او را در دسته نيروي ويژه يهودي با هدف اداره و نگهداري اردوگاه مرگ قرار داد
همانند بقيه زندانيان پسرک با پاي زنجير شده هر روز به دهکده خلمنو آورده مي شد زنده ماندن خود بيش از ديگران را به سرعت بدني بالاي خود مديون است که قبلا باعث پيروزي او در مسابقات پرش مي شد و همچنين به صداي مطبوع خود چند بار در هفته هنگامي که خرگوشهايي که اس اس در جعبه ها نگاه مي داشت نياز به غذا پيدا مي کردند سربنيک جوان تحت حفاظت نگهبانان رودخانه خلمنو را طي مي کرد همگي در خلمنو او را مي شناختند کشاورزان لهستاني و همينطور اتباع آلماني از آنجا که بعد از سقوط ورشو لهستان به رايش ضميمه شد و اسم ورشو به وارتلند تغيير يافت خلمنو نيز به کولمهوف تبديل شد
در شب 18 ژانويه 1945 دو روز قبل از ورود ارتش شوروي نازيها يهوديان باقي مانده را به قتل رساندند در بخش کار ويژه اردوگاه و با شليک گلوله به سر سيمون سربنيک در بين اين قربانيان بود يک کشاورز لهستاني او را پيدا کرد پسرک توسط يک پزشک ارتش شوروي مورد مداوا قرار گرفت و بهبود يافت يک ماه بعد سيمون به همراه ساير بازماندگان اردوگاههاي مرگ راهي تل آويو شد
...يک خانه سفيد کوچک
...در خاطراتم درنگ مي کند
...آن خانه سفيد کوچک
...که هر شب در خواب مي بينم
The windows of that little house...
Beautifully shine in the sun...
As if someone's eyes...
Were filling with tears...
There was so much happiness in that little house...
And so many joyous days...
When I remember those blissful moments...
My heart trembles...
...آن خانه سفيد کوچک
Lingers in my memory...
Of that little white house...
I dream each night...
He was 13 1/2 years old.
He had a lovely singing voice and we heard him.
...آن خانه سفيد کوچک
Lingers in my memory...
Of that little white house...
...من هر شب خواب مي بينم
...از پنجره هاي خانه کوچک
...طلوع زيباي خورشيد رو
As if someone's eyes...
Were filling with tears...
وقتي اون صدا رو دوباره مي شنيدم قلبم تندتر ميزد
چونکه اتفاقي که اونجا مي افتاد جنايت بود
من واقعا بعد از اون حوادث دوباره زنده شدم
تشخيصش سخته اما همين جا بود
اينجا آدمها رو مي سوزوندند
خيلي ها اينجا سوختند
آره همينجاست
هيچ کس اينجا رو ترک نمي کرد
...کاميونهاي گاز ميومدن اينجا
دو تا کوره بزرگ اينجا بود
بعد اجساد رو مي بردند
به اين کوره ها
و شعله ها به آسمون مي رسيد
به آسمون؟
وحشتناک بود
هيچکس نمي تونه توصيفش کنه
هيچکس
نميتونه اتفاقي که افتاد رو دوباره بازسازي کنه
!غير ممکنه و هيچکس نمي تونه درکش کنه
حتي خود من که الان اينجام
باورم نمي شه که اينجام
نه باورم نمي شه
اينجا هميشه همين قدر آروم بود
حتي وقتي روزي 2000 يهودي رو مي سوزوندند
به همين آرومي بود
کسي فرياد نمي زد همه کارشونو انجام مي دادن
ساکت بود و آروم
مثل حالا
"دخترها گريه نکنيد"
"غمگين نباشيد"
چونکه تابستون عزيز در راهه
"و من با تابستون بر مي گردم"
...يک پياله شراب قرمز و يک تکه نان
"اينها چيزيه که دخترها به سربازها مي دن..."
وقتي که سربازها رژه مي رن
دخترها درها و پنجره ها رو باز مي کنند
آلماني ها اين آواز رو يادش دادن تا روي رودخانه بخونه
اون يک ابزار براي سرگرمي بود
بايد سرگرمشون مي کرد
آواز مي خوند اما قلبش اشک مي ريخت
حالا به اين فکر ميکنه که قلب "اونها" هم اشک مي ريخت؟
حتما. به احتمال زياد
هنوز راجع بهش دور ميز غذا صحبت مي کنن
يک چيز عمومي بود همه راجع بهش مي دونستن
مي گفت که اين طنز آلماني واقعي بود
مردم کشته مي شدند و اون بايد آواز مي خوند
اين چيزيه که من فکر مي کنم
در خلمنو چه چيزي در درونش مرد؟
همه چيز مرد
اما اون فقط يک انسانه و مي خواد زندگي کنه
پس بايد فراموش کنه
:بازمانده دوم مردخاي پوچلبنيک- اسراييل
اون خدا رو بابت چيزهاي باقيمانده شکر مي کنه و سعي مي کنه گذشته رو فراموش کنه
بهتره راجع بهش صحبت نکنم
فکر مي کنه صحبت کردن راجع بهش خوب نيست؟
براي من نه
پس چرا الان داره صحبت مي کنه؟
چون شما دارين اصرار مي کنين
در محاکمه آيشمن براش کتابهايي فرستادند
و اون حتي اونها رو نخونده
اون زنده مونده اما واقعا احساس زنده بودن داره؟
در اون زمان فکر مي کرد که يک مرده است
چون هرگز تصور نمي کرد بتونه زنده بمونه
اما... الان زنده است
چرا دائم مي خنده؟
مي خواي چي کار کنه...گريه کنه؟
بعضي مواقع مي خندي، بعضي مواقع هم گريه مي کني
و تا وقتي زنده اي بهتره بخندي
چرا اينقدر راجع به قضيه کنجکاوي نشون ميداد؟
هانا زاتل-اسراييل
دختر متکه زاتل بازمانده ويلناي (ليتواني)
داستانش درازه
وقتي بچه بودم رابطه ام با پدرم خيلي محدود بود
براي کار مي رفت بيرون خيلي نمي ديدمش
چون مرد ساکتي بود و خيلي صحبت نمي کرد
و وقتي بزرگ شدم و براي روبرو شدن باهاش به اندازه کافي قوي شدم
ازش پرسيدم هيچ وقت پرسيدن رو رها نکردم
تا اينکه به حقيقتي رسيدم که به من نمي گفت
همه داستان رو به من نمي گفت
بايد خودم جزييات قضيه رو ازش بيرون مي کشيدم
و بالاخره وقتي آقاي لانزمان اومد
کل داستان رو براي بار دوم شنيدم
موتکه زاتل
BEN SHEMEN FOREST (ISRAEL)
:اينجا شبيه پوناريه جنگل و گودالها
انگار جنازه ها رو اينجا مي سوزوندن
به جز اينکه در پوناري اثري از سنگ نيست
پوناري: محلي که اکثر يهوديان ويلنا در آن قتل عام شدند
اما جنگلهاي لتوني
فشرده تر از جنگلهاي اسراييلند، آره؟
البته
درختها همونند اما در لتوني بلندتر و پرترند
FOREST OF THE EXTERMINATION CAMP AT SOBIBOR (POLAND)
هنوز هم اينجا تو جنگل زوبيبور شکار مي شه؟
آره. اينجا کلي حيوان از انواع مختلف هست
اون موقع ها هم شکار مي شد؟
فقط شکار انسان
يان پيوونسکي
قرباني ها سعي مي کردن فرار کنند
اما منطقه رو نمي شناختند
بعضي وقت ها صداي انفجار مي اومد
که يعني يک آهو به دام افتاده
يا يک يهودي بيچاره که سعي داشته فرار کنه
:اين جذابيت جنگلهاي ماست سکوت و زيبايي
اما هميشه اينقدر ساکت نبود
زماني اينجا پر از صداي فرياد بود
و تيراندازي
و پارس سگها
و مخصوصا اون سالها
در ذهن مردمي که اينجا زندگي مي کردن
حک شده
بعد از شورشها آلمانها تصميم به نابودي اردوگاه گرفتند
و در اوايل زمستان 1943
اونجا درختان کاجي کاشتند که سه يا چهار ساله بودن
تا همه رد ها رو بپوشونن
همون درختها رو مي گي؟
آره
قبرهاي دسته جمعي اونجاست؟
وقتي براي اولين بار در 1944 اومد به اينجا
نمي شد حدس زد چه اتفاقي اينجا افتاده
اين درختها يک اردوگاه مرگ رو پوشش مي دن
اولين بار که يک کاميون گاز رو خالي مي کرد چه حسي داشت؟
وقتي درهاي کاميون گاز باز مي شدند؟
چه کار مي شد کرد؟ گريه مي کرد
روز سوم بدن زن و بچه خودش رو پيدا مي کنه
جنازه زنش رو تو قبر قرار ميده و از نگهبان مي خواد که راحتش کنه
آلمان ها بهش گفتن هنوز براي کار کردن به اندازه کافي قوي هست
هنوز وقت مردنش نرسيده
هوا خيلي سرد بود؟
اوايل زمستان ژانويه 1942 بود
در اون زمان اجساد هنوز دفن مي شدن؟ نمي سوزوندنشون؟
نه. دفن مي شدند و هر رديف رو با خاک مي پوشوندن
هنوز سوزاندن در کار نبود
قبرها چهار يا پنج لايه بود
گودالها قيفي شکل بودند
اجساد رو داخل اين گودالها مي انداختند
بايد اونها رو از سر تا پا مثل شاه ماهي قرار مي دادن
پس اونها کساني بودند که قبرها رو دوباره کندند و اجساد يهوديان ويلنا رو سوزوندند؟
بله
در اوايل ژانويه 1944 شروع به درآوردن اجساد کرديم
وقتي آخرين قبر دسته جمعي رو باز کرديم
تمام خانواده ام رو شناختم
کدوم عضو خانوادش رو تشخيص داد؟
مادرم و خواهرهام سه خواهرم با بچه هاشون
همگي اون تو بودند
چطور تشخيصشون داد؟
:ييدزاک دوگان بازمانده ويلنا
چهار ماه بود که از دفنشون مي گذشت
و زمستان بود
کاملا خوب مونده بوند
چهره و لباسهاشون رو شناختم
اخيرا کشته شده بودند؟
و اين آخرين قبر بود؟
برنامه نازي ها اين بود که قبرها باز بشن
از قبرهاي قديمي تر شروع کردند؟
قبرهاي آخر جديدتر بودند
ما از قبرهاي قديمي تر شروع کرديم که مربوط به گتوي اوليه بودند
در اولين قبر 24000 جنازه بود
هر چه عميق تر مي کنديم جنازه ها پهن تر مي شدن
هر کدوم تقريبا يک تخته صاف بود
وقتي سعي مي کرديم بگيريمشون خرد مي شدن
بلند کردنشون غيرممکن بود
بايد قبرها رو بدون هيچ ابزاري باز مي کرديم
به ما مي گفتند: به کار کردن با دستهاتون عادت کنيد
فقط با دست ها؟
وقتي اولين قبرها رو باز کرديم
از ناچاري شروع کرديم به گريه کردن
اما آلمانها تا سر مرگ کتکمون زدند
براي دو روز با سرعتي کشنده کار کرديم
بي هيچ ابزاري و دائم کتک مي خورديم
همگي گريه کرديد؟
آلمان ها حتي استفاده از کلماتي مثل
جنازه" يا "قرباني" رو ممنوع کرده بودند"
اجساد "قطعه" بودند. قطعه چوب و قطعه گُه,
بدون هيچ استثنايي هر کس
کلمات قرباني يا "جنازه" رو به کار مي برد کتک مي خورد
آلمانها مجبورمون کردن به :اجساد بگيم
عروسک
عروسک يا يا لوازم کهنه
از اول بهشون گفته شده بود
که چند تا از اين آمار و ارقام ها داخل قبرهاست؟
فرمانده گشتاپوي ويلنا گفته بود
حدود 90000 نفر اون داخل خوابيدن
و مطلقا هيچ اثري از اونها نبايد باقي بمونه
اواخر نوامبر 1942بود
اونها ما رو از محل کارمون تا اطاقکها
همراهي کردند
ناگهان
از آن قسمت اردوگاه که به آن
اردوگاه مرگ مي گفتند
شعله ها در ارتفاعي زياد زبانه کشيدند
در يک چشم بهم زدن تمام محوطه
و تمام اردوگاه انگار آتش گرفته بود.
شب شده بود
ما به اطاقکها رفته بوديم
...و غذا مي خورديم
و از پنجره تماشا مي کرديم
رقص جذاب شعله ها رو
به هر رنگ قابل تصوري
قرمز، زرد، سبز، بنفش
و ناگهان يک نفر ايستاد
مي دونستيم که اون قبلا در ورشو خواننده اپرا بود
...اسمش اسلاو بود و
رو به شعله ها کرد
و آوازي رو خوند که
:من نمي شناختم
خداي من، خداي من
"چرا رهايمان کردي؟"
ريچارد گلازار بازل - سويس
پيش از اين هم ما" "در آتش فرو رفته بوديم
اما هيچ وقت حريم مقدست را" "انکار نکرديم
به ييديش مي خواند
در حالي که در پشت سرش
شعله هاي سوزاني
که توسط آن در نوامبر 1942
سوزاندن اجساد در تربلينکا آغاز شد، ديده مي شد.
اولين بار بود که اين کار انجام مي شد
در آن شب ما مي دونستيم
که مرده ها ديگه دفن نخواهند شد,
آنها خواهند سوخت
تربلينکا
وقتي همه چيز آماده مي شد اونها سوخت مي ريختند
و آتش رو روشن مي کردند
براي باد قوي صبر مي کردن
توده اجساد براي 7 تا 8 روز مي سوخت
يک سطح بتوني در فاصله اي از اين توده قرار داشت
و استخوان هايي رو که نسوخته بودند
براي مثال استخوان هاي بزرگ پا رو
...به اون سطح مي برديم
يک صندوق بود با دو دستگيره
ما استخوان ها رو به آنجا حمل مي کرديم
تا آنها را کاملا پودر کنند
صندوق عالي کار مي کرد
استخوانهاي پودر شده
در کيسه هايي ريخته مي شد
و وقتي تعداد کيسه ها به حد نصاب مي رسيد
ما آنها را به رودخانه نارو مي برديم
و پودرها را در آب مي ريختيم
تا با جريان آب شسته شوند
با رودخانه مي رفتند
پائولا بيرن- سين سيناتي آمريکا بازمانده آشويتس
آرامگاه يهوديان در لودز لهستان
محله آشويتس
خانم پيتريرا شما در آشويتس زندگي مي کنيد؟
آره اينجا بدنيا اومدم
و هيچ وقت از آشويتز خارج نشديد؟
نه هرگز
قبل از جنگ در آشويتس يهودي هم بود؟
حدود 80 درصد جمعيت شهر
حتي يک کنيسه اينجا داشتند
فقط يکي؟
فقط يکي، فکرکنم
هنوز هست؟
نه از بين رفته
حالا يک چيز ديگه اونجاست
يهوديها در آشويتس قبرستان هم داشتند؟
هنوز هم هست. الان بسته است
هنوز هست؟ - آره -
بسته ست؟ منظورت چيه؟
الان کسي اونجا دفن نمي شه
در ولاداوا کنيسه هم بود؟
بله و خيلي هم زيباست
از زمان حکومت تزارها بر لهستان تا حالا
اون کنيسه هنوز هست
حتي از کليساي کاتوليک قديمي تره
الان ازش استفاده نمي شه
کسي به اونجا نمي ره
اين ساختمونها تغيير هم کردند؟
اصلا اينجا بشکه هاي شاه ماهي بود
و يهودي ها ماهي مي فروختند
آخور و مغازه هاي کوچکي بودند
کاسبي يهودي ها بود اينطور مي گه
اين خونه بارن هولتز بود
چوب مي فروخت
مغازه ليب شيتز اونجا بود لباس مي فروخت
اينجا مال ليختنشتاين بود
اون سمت چي بود؟
غذا فروشي
مغازه يهودي بود؟
اينجا خياطي بود
سوزن و پارچه هم مي فروختند
همين طور سه تا سلماني هم بود
پان فيليپويچ
اينجا هم مال يهودي ها بود؟ آره
اين يکي چي؟ - اون هم همينطور -
و اون پشتي؟
همش يهودي نشين بود
اون سمت چپي هم؟
آره
مال کي بود؟ برونشتاين؟
تو کار مصالح ساختمان بود
خيلي هم خوش چهره و با فرهنگ بود
اونجا هم يک آهنگر بود به اسم تپر
اون يک خونه يهودي بود
يک کفاش اينجا زندگي مي کرد
اسمش چي بود؟
يانکل؟ - آره -
به نظر ميرسه اين شهر در کل مال يهودي ها بوده
آره، چون حقيقت داره
لهستاني ها در حاشيه زندگي مي کردند مرکز شهر يهودي نشين بود
به سر يهوديان آشوويتس چي اومد؟
اخراج شدن و به يک جاي ديگه فرستاده شدند
اما نمي دونم کجا
چه سالي بود؟
سال 1940 بود من تازه به اين خونه اومدم
اين آپارتمان هم مال يهودي ها بود
طبق اطلاعات ما
همونطور که مي گن يهودي هاي آشويتس رو به يک جاي ديگه بردند
به بنزن و سوسنويژ در سيلزاي شمالي
آره چون شهرکهاي يهودي اونجا بودند
مي دونه که به سر يهودي هاي آشوويتس چي اومد؟
فکر کنم آخرش همشون رو به اردوگاه آوردن
پس ميشه گفت دوباره به آشوويتس برگشتند؟
آشوويتس - بيرکناو
همه جور آدمي رو از هر جايي به اينجا مي فرستادند
يهودي ها به اينجا مي اومدند...تا بميرن
چه فکري کردند وقتي يهودي هاي ولوداوا همگي به زوبيبور فرستاده شدند؟
ولوداوا: 10 مايلي زوبيبور
چه فکري بايد مي کرديم؟
اين آخر خط اونها بود خودشون از قبل مي دونستند
چطور؟
حتي قبل از جنگ وقتي با يهوديها حرف مي زدي
مي دونستن نابود مي شن
نمي دونه چطوري
حتي قبل از جنگ پيش آگاهي داشتند
چطور به زوبيبور برده شدند؟ پياده؟
وحشتناک بود. خودش ديد
پياده بردنشون به يک ايستگاه به اسم اورکروبک
اونجا اول پيرها رو سوار کردند داخل ماشين هاي حمل حيوان
بعد جوون هاي يهودي رو
و در آخر بچه ها رو
: از همه چيز بدتر اين بود که بچه ها رو همين طور پرتاب مي کردند روي بقيه
يهودي هاي زيادي در کولو بودند؟
خيلي زياد
بيشتر از لهستاني ها
چه بلايي سر يهودي هاي کولو اومد؟
کسي خودش ديده؟
پان فالبورسکي
آره، وحشتناک بود
ديدنش وحشتناک بود
حتي آلماني ها هم نمي تونستند ببينند
وقتي يهودي ها رو به ايستگاه بردند مي زدنشون
بعضي ها کشته شدند
يک گاري از عقب مي رفت تا اجساد رو جمع کنه
اونهايي که نمي تونستن راه برن، چي؟ - آره اونها مي افتادند -
کجا اين اتفاق افتاد؟
يهودي ها رو در کنيسه کولو جمع کردند
بعد به ايستگاه بردند
از اونجا قطارها به خلمنو مي رفتند
اين اتفاق براي همه يهوديهاي منطقه افتاد. نه فقط کولو؟
البته
همه جا
همين طور يهودي ها رو تو جنگل ها مي کشتند
نزديک کاليز، خيلي از اينجا دور نيست
آبراهام بومبا- تل آويو اسراييل بازمانده تربلينکا
جاده تربلينکا
اون اينجا بدنيا اومده
در 1923
و از اون وقت همين جا بوده
همين جا زندگي کرده؟
همينجا
پس بخوبي مي دونه اينجا چه اتفاقي افتاده
طبيعتا
مي تونستي نزديک بشي و تماشا کني
زسلاو بورووي
اونها يک زمين اون طرف ايستگاه داشتند
براي کار روي زمين بايد از خط راه آهن مي گذشتند
پس مي تونست همه چيز رو ببينه
اولين قطار يهوديها رو که از ورشو ميومد رو يادش مياد؟
در 22 جولاي 1942؟
آره
بخوبي اولين محموله رو يادشه
و وقتي اون يهوديها رو به اينجا آوردند
مردم مي پرسيدند:"مي خوان باهاشون "چکار کنند؟
البته که کشته شدند ولي هنوز کسي نمي دونست
وقتي مردم فهميدن که چه اتفاقي داره مي افته
وحشت زده شدن
و مي گفتند تا وقتي دنيا بوده
هيچ وقت کسي اين همه آدم رو اينطوري نکشته
در حالي که همه اينها جلوي چشمشون اتفاق مي افتاد
زندگي در جريان بود؟
کشاورزي مي کرديد؟
البته کار مي کردند
اما نه با رغبت هميشگي
بايد کار مي کردند
اما وقتي اين چيزها رو مي ديدند از خودشون مي پرسيدند
نکنه ما رو هم محاصره و دستگير کنند؟
نگران يهودي ها هم بودند؟
:خب اون اينطور ميگه که
اگر من انگشتم رو ببرم، اون دردي حس نمي کنه
اونها مي ديدند که يهودي ها رو با قطار ميآرن
و به داخل اردوگاه مي برند
و اونها ناپديد مي شن
زمينش تو فاصله 100 ياردي اردوگاه بوده
در زمان اشغال آلمان ها اونجا کار مي کرده
همونجا کار مي کرده؟ - آره -
مي ديد که چطور کشته مي شن
صداي فرياد رو مي شنيده، مي ديده که
:يک تپه کوچک هست از اونجا ديده مي شد
چي مي ديده؟
با اينکه ممنوع بود. اما نمي شد نديده گرفت
اوکرايني ها شليک مي کردند
اما مي تونستند روي يک زمين در 100 ياردي اردوگاه کار کنند؟
آره
پس هر از چند گاهي يک نگاهي مي انداخته
وقتي اوکرايني ها نگاه نمي کردند
با سر رو به پايين کار مي کرد؟
آره
کنار سيم هاي خار دار کار ميکرد صداي فريادها وحشتناک بود
زمينش اونجا بود؟
آره دقيقا همونجا
کار کردن اونجا ممنوع نبود
پس اونجا کشاورزي مي کرده؟
آره
از اونجايي که الان اردوگاه هست بخشي زمين اون بوده
خارج از اردوگاه بودند اما همه چيز رو مي شنيدند
کار کردن نزديک اون فريادها اذيتش نمي کرد؟
اولش غير قابل تحمل بود اما بعد عادت کرد
به هر چيزي ميشه عادت کرد؟
آره
الان فکر مي کنه...غير ممکنه
اما واقعيت داشت
محموله ها مي رسيدند
هر کدوم 60 تا 80 واگن داشت
و دو لوکوموتيو بود
که محموله ها رو به داخل اردوگاه مي برد
هر بار 20 واگن رو
و واگن ها خالي بر مي گشتند؟
آره - يادش مي ياد...؟ -
:اينطور اتفاق مي افتاد
لوکوموتيوها 20 واگن رو
به داخل اردوگاه مي بردند
شايد يک ساعتي طول مي کشيد
و بعد واگنهاي خالي بر مي گشتند
بعد 20 واگن بعدي رو مي بردند
و در همين حال، آدمهاي بيست واگن اول مرده بودند
اونها صبر مي کردند. گريه مي کردند
تقاضاي آب مي کردند. مي مردند
عضي وقتها در هر واگن تا 170 نفر بودند همه هم لخت
ميگه اينجا به يهودي ها آب مي دادند
کجا؟
اينجا. وقتي قطار مي رسيد به يهوديها آب مي دادند
چه کسي به يهودي ها آب مي داد؟
ما. لهستاني ها
.....يک چاه بود. ما آب مي کشيديم و
خطرناک نبود؟
خيلي زياد
براي دادن يک ليوان آب ممکن بود آدم بکشند
اما به هر حال بهشون آب مي داديم
در زمستان اينجا خيلي سرده؟
بستگي داره
مي تونه به منفي 15 تا 20 درجه برسه
براي يهودي ها کدوم سخت تر بود تابستان يا زمستان؟
منظورم اينجاست
اون فکر مي کنه زمستون بخاطر سرما
اونقدر در واگن ها فشرده بودند که اونجا سردشون نمي شد
تابستان از گرما خفه کننده بود
يهوديها تشنه مي شدند سعي مي کردند بيرون بيان
وقتي مي رسيدند داخل واگنها جنازه هم بود؟
معلومه
اونقدر فشرده بودند
که حتي زنده ها هم روي اجساد مي نشستند چون جا نبود
مردم اينجا که نزديک قطارها بودند
از شکاف واگن ها نگاه نمي کردند؟
چرا. بعضي مواقع مي شد نگاه کرد
وقتي اجازه داشتند حتي آب هم مي دادند
يهوديها چطور سعي مي کردند فرار کنند؟
درها که بسته بود چطور بيرون مي اومدند؟
از پنجره ها
سيم هاي خاردار رو پاره مي کردند
و از پنجره ها مي اومدند
البته مي پريدند
بعضي مواقع عمدا روي زمين مي نشستند
تا نگهبانها بيان و با تير بزننشون
از پنجره واگن مي پريدن !عجب صحنه اي
از پنجره ها مي پريدن
يه بار مادر و بچه اش پريدن
يهودي؟ - آره -
سعي کرد فرار کنه
و اونا به قلبش شليک کردن
شليک به کي...به مادره؟ - بله، به مادره -
اين آقا زمان زيادي اينجا بوده فراموش نمي کنه
مي گه الان نمي تونه بفهمه که
چطور يک انسان مي تونه يک همچين کاري رو با يک انسان ديگه بکنه
غير قابل تصوره فراتر از فهمه
يکبار که يهودي ها آب خواستند يک اوکرايني جلو اومد
و دادن آب رو ممنوع کرد
...يک زن يهودي که آب مي خواست
ظرفش رو به طرف سر نگهبان پرتاب کرد
اوکراينيه عقب رفت
شايد ده يارد و بعد واگن رو به گلوله بست
خون و مغز همه جا رو گرفت
خيلي ها درها رو باز مي کردند
يا از پنجره ها فرار مي کردند
بعضي مواقع اوکرايني ها به ديوار واگن ها شليک مي کردند
مخصوصا شبها
وقتي يهوديها با هم صحبت مي کردند همون طور که نشون داد
اوکرايني ها سکوت مي خواستند
...و مي گفتند بله، مي گفتند خفه شيد
پس يهوديها خفه مي شدند و نگهبانها مي رفتند
بعد يهوديها دوباره شروع به صحبت به زبان خودشون مي کردند
همونطور که گفت: را-را-را
منظورش از لا-لا-لا چيه؟ چي رو داره تقليد مي کنه؟
زبونشون رو - نه.ازش بپرس -
سر و صداي يهودي ها چيز خاصي بود؟
يهودي حرف مي زدند
آقاي بورووي يهودي مي فهمه؟
نه
از پشت لوکوموتيوش صداي جيغ مي شنيده؟
معلومه. چون لوکوموتيو کنار اردوگاه بود
فرياد مي زدند، آب مي خواستند
فريادهايي که از واگنهاي نزديک لوکوموتيو بودند
خيلي واضح شنيده مي شدند
مي شد بهش عادت کرد؟
نه
خيلي فرساينده بود
مي دونست که آدمهاي داخل واگنها مثل خودش انسان هستند
آلمانها به اون و بقيه کارگرها ودکا و مشروب ميدادن
بدون مشروب نمي شد کار رو انجام داد
اين يک حق ويژه بود
که پول نمي دادن ولي مشروب چرا
کساني که در قطارهاي ديگه کار مي کردند اين حق ويژه رو نداشتند
هنريک گاوکوفسکي
تا قطره آخرش رو مي خورد
چون بدون مشروب نمي شد بوي گند اردوگاه رو تحمل کرد
وقتي که به اينجا رسيدن
حتي با پول خودشون مشروب بيشتري مي خريدند
تا مست کنند
از ايستگاه تا سکوي داخل اردوگاه
چند مايل بود؟
چهار
آبراهام امبا
ما دو روز تو راه بوديم
در روز صبح دوم
از چک اسلواکي خارج شديم
و به سمت شرق رفتيم
نگهبانان قطار، اس اس نبودند
پليس ويژه بودند
با يونيفورم سبز رنگ
ما در واگن هاي مسافرتي معمولي بوديم
همه صندلي ها اشغال شده بود
نمي شد انتخابي کرد
همه شماره گذاري و تعيين شده بود
در بخش من يک زوج پير بود
:هنوز يادمه
پيرمرد رو که هميشه گرسنه بود و پيرزن سرکوفتش مي زد
مي گفت همه غذاها رو خورده و چيزي براي آينده نمونده
ريچارد گلازار
بعد در روز دوم
"يک تابلو ديدم:"مالکينيا
يک کم جلوتر رفتيم
بعد خيلي آروم
قطار از مسير اصلي خارج شد
و با سرعت کم وارد مسيري جنگلي شد
در حالي که به بيرون نگاه ميکرديم
تونستيم يک پنجره را باز کنيم
پيرمرد کوپه ما ...يک پسر رو بيرن قطار ديد
...گاوها مي چريدند
و با علامت از پسرک پرسيد
"ما کجا هستيم؟"
و پسرک يک اداي عجيب درآورد
روي گردنش
لهستاني بود؟ - لهستاني -
کجا بود؟ ايستگاه؟
همونجا که قطار ايستاد
يک طرف جنگل بود
و طرف ديگر کشتزارها
کشاورزي هم در زمينها بود؟
گاوها رو ميشد ديد
همين طور اون پسر جوون به ما نگاه مي کرد
کشاورز بود
و يک نفر ازش سوال کرد؟
نه به کلام. بلکه به اشاره "اينجا کجاست؟"
و اون علامت داد، اينطوري
ما واقعا خيلي
بهش توجه نکرديم
نمي شد منظورش رو فهميد
يک بار يهوديهاي خارجي رو آوردند
...به اين چاقي
اينقدر چاق؟
در واگنهاي مسافرتي
يک واگن غذا خوري بود نوشيدني هم مي خوردند
و حتي پياده روي هم مي کردند
مي گفتند که اونها رو به يک کارخونه مي برند
حتما وقتي رسيدند فهميدند منظور از کارخونه چيه
...ما علامت مي داديم
چطوري؟
که قراره که کشته بشن
مردم اون علامتو مي دادن؟
ميگه يهوديها باور نمي کردند
اما منظور از اون علامت چي بود؟
يعني مرگ منتظرشونه
مردمي که شانس نزديک شدن به يهوديها رو پيدا مي کردند
...هشدار مي دادن
خودش هم علامت مي داد؟ - يعني قراره بميرن. کشته بشن -
آره
حتي يهودي هاي خارجي از بلژيک يا چک اسلواکي
و فرانسه
...و يا هلند
اينها نمي دونستند اينجا چه خبره
اما يهوديهاي لهستاني مي دونستند
در شهرهاي کوچک منطقه
خبرها پيچيده بود
پس يهوديهاي لهستاني آمادگي داشتند اما خارجي ها نه
به کي هشدار مي دادين؟ فقط به يهودهاي لهستان؟
به همه يهودي ها
ميگه يهودي هاي خارجي رو در واگن هاي مسافرتي مي آوردند
همگي لباس مناسب و نو داشتند
داخل واگنها حتي گل بود و اونها ورق بازي مي کردند
تا اونجا که من مي دونم اين خيلي ناياب بود
حمل يهودي ها تو واگن مسافرتي رو مي گم
اکثرا با واگن حمل حيوان مي اومدند
واقعيت نداره
درست نيست؟
خانم گاوکفسکا چي گفت؟
گفت شوهرش ممکنه خيلي چيزها رو نديده باشه
ميگه ديده
يکبار در ايستگاه مالکينيا براي مثال
يک يهودي خارجي قطار رو ترک کرد
تا يک چيزي از کافه بخره
قطار راه افتاد و اون دنبال قطار دويد
تا بهش برسه
نگهبانها کمک کردند سوار بشه
اون يهوديها خونسرد و مطمئن بودند
و اون بهشون علامت مي داده
در اصل به همه يهودي ها
يعني مي رفته روي سکو ازش بپرس
آره. مسير خيلي تغيير نکرده
وقتي نگهبان ها نگاه نمي کردند
علامت مي داد
از آقاي گاوکفسکي بپرس چرا اينقدر ناراحته
چون ديده آدمها رو به کشتارگاه ببرند
الان دقيقا کجا هستيم؟
...خيلي دور نيست يک مايل و نيم از اينجا
اردوگاه رو ميگي؟
اون راه باريکه چيه که اشاره مي کنه؟
جاييکه خط آهن ورودي اردوگاه بود
از آقاي گاوکفسکي بپرس جدا از محموله هايي که
از ورشو و بياليستوک ...به ايستگاه تربلينکا مي آورد
هيچ وقت هم شخصا قطار رو
از ايستگاه تربلينکا به داخل اردوگاه رونده؟
زياد اين کار رو مي کرد؟
دو تا سه بار در هفته
براي چه مدتي؟
يک سال و نيم
يعني در طول عمر اردوگاه؟
اينجا سکوها هستند
اون از اينجا با لوکوموتيو جلو مي رفت
در حاليکه 20 واگن بهش متصل بودن
نه اونها جلو بودند
اونها رو هل مي داد؟
درسته، اونها رو هل مي داد
در فوريه 1942
بعنوان کمک سوزنبان استخدام شدم
ساختمان ايستگاه و خط آهن و سکو
نسبت به سال 1942 تغييري کرده؟
هيچ تغييري نکرده؟
اصلا
اردوگاه دقيقا از کجا شروع مي شد؟
يان پيوونسکي
بهتون نشون مي دم
اينجا
يک نرده بود که از اينجا تا اون درختها مي رفت
و يک نرده ديگه که از اون طرف به درختهاي اونجا مي رفت
پس الان داخل محوطه اردوگاه هستم، درسته؟
درسته
الان در 50 فوتي ايستگاه هستم
و حالا خارج اردوگاه هستم
آره
پس اين طرف لهستاني ها هستند و اون طرف مرگ
بله
به دستور آلمانها کارگرهاي لهستاني قطارها رو جدا مي کردند
لوکوموتيو 20 واگن رو مي گرفت
و بسمت خلم مي رفت
وقتي به سوييچ مي رسيد
واگنها رو بسمت اون يکي ريلي که مي بينيد مي برد
سکوهاي اردوگاه اونجا بودند
پس ما الان بيرون اردوگاه هستيم
و از اينجا به اردوگاه برگشتيم
برخلاف تربلينکا اينجا ايستگاه بخشي از اردوگاهه
و در اين نقطه ما داخل اردوگاهيم
اين خط داخل اردوگاه بود
و دقيقا همين طور بود؟
آره. همون خطه
از اون وقت تغييري نکرده
جايي که الان هستيم رو بهش سکو مي گفتند، درسته؟
بله. اونهايي که قرار بود ناپديد بشن اينجا پياده مي شدند
پس اينجايي که الان هستيم
جاييه که 250،000 يهودي قبل از ورود به اتاقهاي گاز قدم گذاشتند
بله
يهوديهاي خارجي با واگنهاي مسافرتي مي اومدند؟
هميشه نه
معمولا ثروتمندترين يهوديها
از بلژيک، هلند و فرانسه
با واگنهاي مسافرتي
حتي واگنهاي درجه 1 مي اومدند
نگهبانها معمولا با اونها بهتر تا مي کردند
مخصوصا با محموله هاي يهودي اروپاي غربي
وقتي به اينجا مي رسيدند
لهستاني ها زنهايي رو مي ديدند که آرايش مي کردند و موهاشونو شانه مي کشيدند
در حاليکه از اتفاقي که قراره براشون بيفته کاملا ناآگاه بودند
به خودشون مي رسيدند
و لهستاني ها نميتونستن بهشون هشدار بدن
تماس با قربانيها ممنوع بود
حدس مي زنم که اون روزها هم به خوبي امروز بودند
متاسفانه حتي بهتر از امروز هم بودن
رودلف وربا- نيويورک آمريکا بازمانده آشوويتس
آشويتس-بيرکناو
:اينطوري اتفاق مي افتاد ناگهان فريادها و نعره ها شروع شد
"بيرون. همه بيرون"
فريادهاي زياد. هرج و مرج
!بيرون. بياين بيرون
"چمدونها رو رها کنيد"
ما همديگر رو لگد کرديم و بيرون آمديم
مرداني رو ديديم که نوار آبي به بازو داشتند
بعضي هاشون باتوم داشتند
مرداني هم از اس اس بودند
يونيفورم هاي سبز
...و يونيفورم هاي سياه
ما يک توده بوديم
و توده هر چيزي رو سر راهش مي شوره و مي بره
نمي شد مقاومت کرد
توده بايد به يک جاي ديگر مي رفت
ديدم که مردم لباسهاشونو در ميآرن
!بعد شنيدم، لخت شين !بايد ضد عفوني بشيد
در حالي که لخت بودم و صبر مي کردم
متوجه شدم که مردان اس اس بعضي ها رو جدا مي کنند
و به اونها مي گفتند که لباس بپوشند
يک مرد اس اس ناگهان جلوي من توقف کرد
:به من نگاه کرد و گفت
"آره. تو هم همين طور لباس بپوش"
قراره اينجا کار کني و اگه کارت خوب باشه
مي توني يک کاپو بشي...رهبر يک دسته زنداني
بيرکناو: سکو
We were taken to the barracks.
در يک کپه در هم و بر هم
که ارتفاعش 5 فوت مي شد
in a jumbled mass,
were all the things people could conceivably have brought.
لباس و ساک
همه چيز در يک فضاي بزرگ روي هم چيده شده بودند
و در روي اون مامورها مثل شيطان
مردم رو دسته بندي ميکردن
و دسته ها رو بيرون مي بردند
من رو به يکي از اين مامورها تحويل دادند
روي بازوبندش نوشته بود: رهبر دسته
اون فرياد مي زد
و من فهميدم که من هم بايد لباسها رو دسته بندي کنم
و به يک جاي نامعلوم ببرم
موقع کار ازش پرسيدم
چه خبره اينجا؟ اون لخت ها...کجا رفتند؟
و اون جواب داد: مردن...همه مردن
اما دستگيرم نشد باور نمي کردم
اون از کلمات ييديش استفاده کرده بود
اولين بار بود که مي شنيدم ييديش حرف بزنند
خيلي بلند نگفت
و ديدم که اشک توي چشمهاش جمع شد
بعد ناگهان شروع به فرياد زدن کرد
و باتومش رو بلند کرد
از گوشه چشم ديدم که يک مرد اس اس داره طرف ما مي ياد
و فهميدم که ديگه نبايد سوالي بپرسم
و با يک بسته به بيرون دويدم
به تنها چيزي که فکر مي کردم دوستم کارل اونگر بود
او در عقب قطار بود
در بخشي که جدا شده بود و هنوز بيرون اردوگاه بود
نياز داشتم کسي باهام باشه
بعد اون رو ديدم که در زمين شماره 2 بود
اون هم نجات يافت
در راه يک جورايي فهميد. مي دونست
به من نگاه کرد
تنها چيزي که به من گفت ...ريچارد، پدرم، مادرم، برادرم
در راه فهميده بود
:ملاقاتت با کارل
چه زمان بعد از رسيدنت اتفاق افتاد؟
حدود 20 دقيقه بعد از رسيدنمون به تربلينکا
بعد اتاقک رو ترک کردم
و به اون سالن بزرگ نگاه کردم
:و به زودي فهميدم که اسم اون محل رو گذاشتن "محل طبقه بندي کردن"
کوهي از اشيا دفن شده بود
کوهي از کفش و لباس به ارتفاع 30 فوت
بهش فکر کردم و به کارل گفتم
مثل يک طوفانه، يک درياي خشمگين
ما کشتي شکسته ايم و هنوز زنده ايم
هيچ کار نبايد بکنيم
بجز مراقب امواج جديد بودن
و شناور شدن بر روي موج
آماده بودن براي موج بعدي
و پشت سر گذاشتن امواج به هر قيمتي
و ديگر هيچ
سبزيجات و خاک همه جا بود
در شب به سربازخانه ها بر مي گشتيم
زمينش خاکي بود
چيز ديگه اي نبود
همون جا که ايستاده بوديم ولو مي شديم
نيمه خواب مي شنيدم که بعضي ها خودشون رو دار مي زدند
هيچ واکنشي نشون نمي داديم تقريبا معمولي بود
انگار براي همگي عادي شده بود
پشت دروازه هاي بسته تربلينکا
مرگ بود، بايد هم مرگ مي بود
چون کسي قرار نبود زنده بمونه تا بتونه يک روز شهادت بده
همون موقع اين رو مي دونستم
درست سه ساعت بعد از رسيدن به تربلينکا
برلين
اينگه دوتسکرون متولد برلين
دوران جنگ را بطور مخفيانه از سر گذراند
(In hiding beginning in February 1943)
او اکنون در اسراييل به سر مي برد
:فرانس شومل سرگروهبان اس اس
آماده اي؟ - آره -
...پس مي تونيم شروع کنيم -
قلبت چطوره؟ همه چيز مرتبه؟
قلبم ... الان خوبه
اگر درد داشتم بهت مي گم
اون وقت بايد قطع کنيم
البته
.....اما سلامتت در کل
هواي امروز مناسب حالمه
فشار هوا بالاست اين برام خوبه
وضعت خوب به نظر مي رسه، به هر حال
بيا با تربلينکا شروع کنيم
حتما
فکر کنم اينطور بهتره
ممکنه يک توصيفي از
تربلينکا در اختيار ما بگذاري
وقتي رسيدي چطور به نظرت رسيد؟
فکر مي کنم حدود آگوست رفتي اونجا؟
بيست يا بيست و چهار آگوست؟
هجدهم بود؟ دقيق نمي دونم -
حدود 20 آگوست
با هفت نفر ديگه به اونجا رسيدم
از برلين؟
از برلين
از لوبلين؟
از برلين به ورشو و از ورشو به لوبلين
دوباره از لوبلين به ورشو و از ورشو به تربلينکا
اون موقع تربلينکا چطوري بود؟
تربلينکا با تمام ظرفيت کار مي کرد
با تمام ظرفيت؟ - بله با تمام ظرفيت -
...قطارها ميومدند
گتوي ورشو در حال تخليه شدن بود
سه قطار در هر دو روز مي رسيدند
هر کدوم 3، 4 يا 5هزار نفر رو مياوردند
همه هم از ورشو
اما در همون موقع قطارهاي ديگه اي هم ميومد
از کيلس و جاهاي ديگه
پس سه قطار وارد مي شدند
و از اونجا که حمله به استالينگراد .....خوب پيش نمي رفت
قطارها در حاشيه ايستگاه رها مي شدند
در ضمن واگنها فرانسوي
از جنس فولاد بودند
پس از هر 5000 يهودي که به تربلينکا مي رسيد
حدود 3000 همون اول مرده بودند
....اونها در واگنها
کمرشون مي شکست
و مي مردند
اونهايي هم که پياده مي شدند ....نيمه مرده
و نيمه ديوانه بودند
در قطارهايي که از کيلس
و جاهاي ديگه ميومدند
بيشتر از نصفشون مي مردند
ما اونها رو اينجا، اينجا
اينجا و اينجا
هزاران جسد رو
روي هم مي گذاشتيم
روي سکوها؟ - روي سکوها -
مثل قطعات هيزم
در ضمن
يهوديهاي هنوز زنده تا دو روز اونجا مي موندند
اتاق گاز کوچک اردوگاه ديگه توانايي کشتن اينهمه آدم رو نداشت
با اينکه روز و شب هم در حال کار بود
ميشه لطفا به دقت احساس اوليه ات رو
از تربلينکا بگي؟
مهمه که توضيحت دقيق باشه
اولين احساس من از تربلينکا
و احساس بعضي هاي ديگه وحشتناک بود
چونکه به ما نگفته بودند
...چطوري دارن اونجا آدم مي کشند
از قبل به ما نگفته بودند
نمي دونستي؟ - نه -
!باورش سخته
اما واقعيت داره. من نمي خواستم برم
اين در دادگاه من ثابت شد
:به من گفتند
آقاي شومل
اونجا کارگاههاي بزرگي براي خياطي و کفاشي هست
و شما از اونها محافظت خواهي کرد
چيز بيشتري نگفتن - اما مي دونستي که يک اردوگاهه؟ -
آره به من گفته بودند
پيشوا فرمان جايابي مجدد براي يهوديها داده
اين فرمان پيشواست
متوجهي؟ .....برنامه اسکان مجدد
هيچ کس صحبت از کشتار نمي کرد
مي فهمم
آقاي شومل، ما راجع به شما صحبت نمي کنيم
فقط تربلينکا
شما يک شاهد عيني مهم هستيد
و مي تونيد شرايط تربلينکا رو تشريح کنيد
اما اسمي از من نياريد
باشه. قول مي دم
بسيار خب، شما به تربلينکا رسيديد
بعد گروهبان اِستادي
اردوگاه رو به ما نشون داد
سر تا سرش رو
همونطور که مي رفتيم
داشتند درب اتاقهاي گاز رو باز مي کردند
و آدمها رو مثل سيب زميني از اون داخل بيرون مي کشيدند
طبيعتا، ما وحشت زده و منزجر شديم
برگشتيم و روي چمدونهامون نشستيم
و مثل پيرزن ها گريه کرديم
هر روز 100 يهودي انتخاب مي شدند تا
اجساد رو به گورهاي دسته جمعي ببرند
موقع عصر، اوکرايني ها اون يهودي ها رو به اتاق گاز مي بردند
يا بهشون شليک مي کردند
!هر روز
گرم ترين روزهاي آگوست بود
سطح زمين مثل امواج مي جنبيد
به خاطر گاز
گاز ناشي از اجساد؟
يادت باشه که گورها 5 تا 6 متري زير زمين بودند
و همگي پر از جنازه بودند
يک لايه نازک شن وماسه و اون گرما متوجهي؟
يک جهنمي بود
تو خودت اين رو ديدي؟
آره، يک بار، همون روز اول
بالا آورديم و گريه کرديم
گريه کرديد؟ - بله، گريه هم کرديم -
بوي گندي مي داد
آره، چون دائم گاز از سطح زمين بيرون ميومد
تا کيلومترها اطراف، بوي افتضاحي مي داد
کيلومترها؟ - !کيلومترها
يعني بوش تمام اطراف
اردوگاه رو هم گرفته بود؟
همه جا. به جهت باد بستگي داشت
باد بو را با خودش جا به جا مي کرد
متوجهي؟
هميشه افراد بيشتري ميومدند که
ما امکانات کافي براي کُشتنشون نداشتيم
تلاش شديدي براي پاکسازي گتوي ورشو در جريان بود
اتاقهاي گاز قادر به پذيرش اين بار زياد نبودند
اتاقهاي گاز کوچک رو مي گم
يهوديها بايد يک روز در نوبت مي موندند
يا شايد هم دو سه روز
مي دونستند چي قراره به سرشون بياد
مي دونستند
شايد کاملا مطمئن نبودند اما خيلي ها مي دونستند
بعضي زنان يهودي
رگ دست دخترانشون رو در شب مي زدند
بعد از اون مال خودشون رو
بعضي ها با سم خودکشي مي کردند
صداي موتورهايي که اتاقهاي گاز رو پوشش مي دادند مي شنيدند
از يک موتور تانک براي توليد گاز در اتاقهاي گاز استفاده مي شد
در تربلينکا تنها گاز مورد استفاده از اگزوز موتور تامين مي شد
گاز زيکلون مخصوص آشويتس بود
به خاطر تاخيرها
ابرل، فرمانده اردوگاه
:با لوبلين تماس گرفت و گفت
اينطوري نمي تونيم پيش بريم" "ديگه نمي تونم اين کار رو بکنم
"بايد کار رو قطع کنيم"
ويرت شبانه اومد
همه چيز رو بازرسي کرد و رفت
بعد دوباره با افرادي از بِلزِک برگشت که
متخصص" بودند"
ويرت محموله ها رو متوقف کرد
اجسادي که اونجا جمع شده بودند تخليه شدند
اين هنوز زمان اتاق گازهاي قديمي بود
از اونجايي که تعداد خيلي زيادي مرده بودند
نمي شد از دستشون خلاص شد
براي روزها و روزها
اجساد دور اتاقهاي گاز تلنبار مي شدند
زير اين تپه اجساد يک گنداب بود
گندابي با عمق 3 اينچ پر از خون و کرم
و گوه
- Where? - In front of the gas chamber.
هيچ کس نمي خواست بهش دست بزنه
يهوديها ترجيح مي دادند اعدام بشن و
اونجا کار نکنند
ترجيح مي دادند بميرند؟
وحشتناک بود. دفن کردن مردم خودشون .....و ديدن اون چيزها
گوشت مرده ها با هرتماسي از بدنشون کنده مي شد
پس ويرت شخصا به اونجا رفت
با چند تا آلماني
و با ريمسانهايي طويل که دور اجساد بستند
...اونها رو از اونجا جا به جا کردند
کي اين کار رو کرد؟ - افراد اس اس -
ويرت؟ - افراد اس اس و يهوديها -
!افراد اس اس و يهوديها
يهوديها هم؟
!يهوديها هم
آلمانها چه کار کردند؟
....يهوديها رو مجبور کردند
با زور کتک؟
يا خودشون هم به پاکسازي کمک کردند
کدوم آلماني در پاکسازي شرکت کرد؟
بعضي از نگهبانها که مامورِ اون بخش بودند
يعني خود آلمانها؟
مجبور بودند
!اما فرماندهي که با اونها بود
اما خودشون هم تحت فرمانِ فرماندهي اردوگاه بودند
فکر مي کنم يهوديها اون کار رو کردند
در اينصورت، آلمانها بايد کمکشون مي کردند
ديوار سياه اعدام در حياط شماره 2 در
آشويتس 1 (اردوگاه اصلي)
فيليپ، در يکشنبه نوزدهم مي 1942
وقتي اولين بار وارد اتاق کوره آشويتس شدي
چند سالت بود؟
20
يک يکشنبه در ماه مي
در يک سلول زيرزميني در بلوک 11 حبس شده بوديم
کل کار کاملا مخفيانه صورت مي گرفت
بعد چند نفر از اس اس اومدند
و ما رو به سمت خياباني در اردوگاه هدايت کردند
از داخل يک دروازه عبور کرديم
و حدود 100 متر اون طرف
يعني 100 متر اون طرف دروازه
يک ساختمون ديدم
يک سقف صاف و يک دودکش داشت
يک در پشتي هم بود
فکر مي کردم دارند ما رو براي اعدام مي برند
فيليپ مولر- يهودي چک
بازمانده 5 موج قتل عام در بخش مخصوص" اردوگاه آشوويتس"
ناگهان، در مقابل يک در
زير نور يک لامپ بر بالاي ورودي ساختمان
:يک مرد جوان اس اس به ما گفت
"بريد داخل خوکهاي کثيف"
ما وارد يک راهرو شديم
ما رو به جلو هدايت کردند
بلافاصله از بو و دود احساس خفگي به من دست داد
ما رو به جلو روندند
و بعدش من شکل چيزهايي ....رو که روي دو کوره اولي بودند
تشخيص دادم
بين کوره ها، زندانيهاي يهودي مشغول کار بودند
ما در بخش مرکزي جايگاه کوره ها بوديم
در اردوگاه شماره 1 آشويتس
از اونجا
ما رو جمع کردند و به يک اتاق بزرگ ديگه بردند
و گفتند لباس اجساد رو در بياريم
دور و برم رو نگاه کردم
....صدها جسد بود که
همگي لباس به تن داشتند
در کنار اجساد
...چمدونهاي فراواني
روي زمين پخش شده بودند
همچنين مواد کريستالي بنفش رنگ عجيبي روي زمين ريخته بود
اصلا قابل فهم نبود
...مثل اينکه بر اثر يک ضربه به سر مغزم فلج شده بود
اصلا نمي دونستم کجا هستم
بيشتر از هر چيز نمي فهميدم
چطور تونستند اينهمه آدم رو يکجا بکشند
وقتي لباس بعضي از اونها رو در آورديم
بهمون دستور دادند به اجاقها خوراک بديم
ناگهان يک مامور اس اس :وارد شد و به من گفت
بيا بيرون و اجساد رو راه بنداز
.....يعني چي که
"اجساد رو راه بنداز؟"
وارد بخش آدم سوزي کوره شدم
...يک زنداني يهودي بود
به اسم فيشل که بعدا يک کاپو شد
به من نگاه کرد
و من هم به اون نگاه کردم درحاليکه با يک ميله بلند آتش رو هم مي زد
به من گفت، همين کار رو بکن
"و گر نه اس اس ترتيبت رو مي ده"
يک سيخ برداشتم
و همون کار رو کردم
يک سيخ؟
يک سيخ فولادي
از دستور فيشل اطاعت کردم
هنوز در شوک بودم ...انگار هيپنوتيزم شده باشم
....هر کاري که مي گفتند
رو آماده بودم انجام بدم
...ذهنم کار نمي کرد، اينقدر ترسيده بودم
که هر کاري فيشل مي گفت انجام مي دادم
پس به کوره ها خوراک داديم
....اما اينقدر بي تجربه بوديم که
فن ها رو زيادي روشن گذاشتيم
فن ها؟ - بله -
فن هايي بودند که دماي آتش رو بالاتر ميبردن
.....زيادي کار کردند و
ديوار کوره ناگهان منفجر شد
و لوله هاي رابط کوره رو تخريب کرد
جايگاه کوره آشويتس
با دودکش
آدم سوزي متوقف شد
کوره ها از کار افتادند
عصر اون روز چند کاميون اومدند
....و بايد باقي اجساد رو
...چيزي حدود 300 جسد رو
بار کاميونها مي کرديم
...بعد ما رو بردند به
....هنوز هم نمي دونم کجا
احتمالا يک جايي در بيرکناو
دستور دادند اجساد رو خالي کنيم
و در يک گودال قرار بديم
يک گودال مصنوعي بود، مثل باتلاق
ناگهان آب از زيرزمين فوران مي کرد
و اجساد رو به پايين مي بلعيد
وقتي شب شد بايد اون کار وحشتناک رو متوقف مي کرديم
ما رو سوار يک کاميون کردند
و به آشويتس برگردوندند
روز بعدش
ما رو بردند به همونجا
اما آب بالا اومده بود
مرداني از اس اس با يک کاميون اومدند
و آب رو به بيرون پمپ کردند
بايد مي رفتيم داخل اون باتلاق
و اجساد رو تلنبار مي کرديم
اما خيلي ليز بودند
مثلا خود من دست يک زن رو گرفتم
...ولي دستش
دستش خيلي ليز بود
سعي کردم بکشمش بالا
اما خودم از پشت افتادم زمين داخل گل و آب
همه همين مشکل رو داشتند
اون بالا لبه گودال :آمير و گرابنر فرياد مي زدند
بجنبيد، آشغالها، تخم سگها
بهتون نشون مي ديم جاکشها
اينطوري صدامون ميزدن
....و در اين
چطور بگم؟ شرايط...
دو نفر از دوستانم کم آوردند
يکيشون دانشجوي فرانسوي بود
همه هم يهودي بودند! ديگه بُريده بودند
...همونجا بين اجساد
دراز کشيدند
آمير يکي از افراد اس اس رو صدا کرد
"برو ترتيب اون تخم سگ رو بده"
بريده بودند داخل همون گودال هم اعدام شدند
اون موقع هنوز در بيرکناو جسد سوزي انجام نمي شد؟
نه، هنوز نه
بيرکناو هنوز کامل نشده بود
فقط اردوگاه "بي اي"وجود داشت که بعدا شد اردوگاه زنان
بعد از بهار 1943 بود
که کارگرهاي ماهر و غيرماهر يهودي
رو اونجا آوردند و
چهار تالار جسدسوزي ساختند
که هر کدوم 15 کوره داشت
يک اتاق بزرگ تعويض لباس حدود 914 مترمربع
و يک اتاق گاز بزرگ
مي شد در آنِ واحد 3000 نفر رو کُشت
تربلينکا
اتاقهاي گاز جديد در سپتامبر 1942 ساخته شدند
کي اونها رو ساخت؟
تحت نظارت هاکنهولد و لامبرت يهوديها کار رو انجام دادند
حداقل کار آجرکاري رو
نجارهاي اوکرايني درها رو ساختند
...درب خود اتاق گاز
فولادي بود
فکر کنم اونها رو از بياليستوک آورده بودند
از يک سنگر روسي
فرانس شومل
ظرفيت اتاقهاي گاز جديد چقدر بود؟
دو تا بودند، درسته؟ بله -
اما قديمي ها هنوز هم در حال کار بودند
وقتي تعداد قرباني ها و قطارها ....زياد مي شد
کوره هاي قديمي رو دوباره راه مي انداختند
در اينجا ... يهوديها مي گَن هر طرف 5 تا کوره داشت
من مي گم 4 تا بودند
البته مطمئن هم نيستم
در هر صورت، فقط رديف بالايي
....در اينجا
در حال کار بود
چرا اون يکي رديف فعال نبود؟
نابودي اجساد خيلي پيچيده مي شد
خيلي دور بود؟ - بله -
ويرت در اينجا اردوگاه مرگ رو ساخته بود
و گروهي کارگر يهودي در اونجا کار مي کردند
تعدادشون هم ثابت بود
چيزي حدود 200 نفر
که فقط هم در اردوگاه مرگ کار مي کردند
اما ظرفيت اتاق گازهاي جديد چقدر بود؟
....بذار ببينم .... اتاق گازهاي جديد
مي تونستند ظرف 2 ساعت کار 3000 نفر رو تموم کنند
در هر اتاق گاز هر بار چند نفر جا مي شدند؟
دقيقا نمي دونم
يهوديها مي گن 200 نفر
200؟ - درسته 200 -
يک اتاقي با اين ابعاد در نظر بگير
در آشويتس تعداد بيشتري رو هر بار مي کشتند
!آشويتس يک کارخانه بود
و تربلينکا چي بود؟
نظرم رو بهت مي گم
:اين يادت باشه
....تربلينکا يک
خط توليد کوچک اما پربازده بود
يک خط توليد؟ - خط توليد مرگ -
متوجهي؟ بله -
اما ابتدايي بود...؟ - بله. ابتدايي بود -
اما اين خط توليد مرگ کارش رو بخوبي انجام مي داد
بلزک چي، ابتدايي تر بود؟
بلزک يک آزمايشگاه بود
ويرت فرمانده اردوگاه بود
همه چيزي رو اونجا آزمايش مي کرد
اما گند کار بالا اومد
جنازه از گودالها سر ريز مي کرد
و حتي جلوي خود پادگانهاي اس اس هم لجنزارهايي از گند و کثافت تشکيل شده بود
....بوي افتضاح
در سالنهاي غذاخوري اس اس در پادگانها به مشام مي رسيد
اون موقع در بلزک بودي؟ - نه -
ويرت و افرادش
فرانز، اوبرهاوسر
...و هکنهولد بودند
همه چيز رو امتحان مي کردند
اون سه نفر که گفتم بايد ...خودشون اجساد رو در گودالها قرار مي دادند
تا ويرت ببينه چقدر جا براي اجساد لازمه
....و وقتي اعتراض کردند
....فرانز از اينکار امتناع کرد
ويرت با شلاق فرانتس رو زد
هکنهولد رو هم شلاق زد، متوجهي؟
کورت فرانز؟ - کورت فرانز -
ويرت اينجوري بود
....بعدش اين تجارب رو با خودش
به تربلينکا آورد
ببخشيد. روزي چند ليوان آبجو مي فروشي؟
نمي توني بگي؟
ترجيح مي دم نگم دلايل خودم رو هم دارم
اما چرا نه؟
Two Pilsners.
روزي چند ليوان آبجو مي فروشي؟
يالا. بهش بگو - چي رو بگم؟ -
تقريبي بگو
روزي چند ليوان آبجو مي فروشي؟
روزي 400 تا 500 ليوان
چي؟ - چهارصد، پانصد ليوان -
!چه زياد
خيلي وقته اينجا کار مي کني؟
حدود 20 سال
چرا مخفي شدي؟ - دلايل خودم رو دارم -
به خاطر چهره ات؟ - دلايل خودم رو دارم -
چه دلايلي؟
به تو مربوط نيست - چرا نه؟
اين مرد رو مي شناسي؟
نه؟
کريستين ويرت؟
آقاي اوبرهاوزر
بلزک رو بياد داري؟
اصلا بلزک يادت نمي ياد؟
گورهاي سر ريز از جسد رو چطور؟
يادت نيست؟
مونيخ
ووپرال: آنتوان اسپايس
دادستان دولت آلمان در دادگاه تربلينکا، (فرانکفورت 1960)
...وقتي خود "عمليات" آغاز شد
همه چيز به ابتکار عمل افسران ميداني واگذار شد
براي مثال در تربلينکا
فرمانده اردوگاه، دکتر ابرل بيشتر از ظرفيت اردوگاه
زنداني وارد مي کرد
!در نتيجه فاجعه شد
کوههايي از اجساد بوجود اومد
خبر اين گند کاري
به گوش فرماندهِ عمليات رينهارد، يعني"
اوديلو گلوبنيک در لوبلين رسيد
اون هم شخصا رفت به تربلينکا
تا ببينه قضيه چيه
يک شرح کاملا مدلل ....از اين سفر وجود داره
به همراه راننده سابقش اوبرهاوزر
گلوبوژنيک، در يک روز گرم آگوست رفت به اونجا
کل اردوگاه رو
بوي گوشت پوسيده فراگرفته بود
گلوبوژنيک حتي وارد اردوگاه هم نشد
اون اينجا، در مقابل ورودي دفتر رييس اردوگاه توقف کرد
فرستاد دنبال دکتر ابرل
:باهاش روبرو شد و گفت
به چه جراتي" "روزانه اين همه قطار وارد اينجا مي کني
در حاليکه ظرفيت روزانه اينجا فقط 3000 نفره؟
عمليات متوقف شد
ابرل از کارش تعليق شد و بعد ويرت اومد
بعد از اون هم اشتانگل اومد
و کل اردوگاه مجددا ساماندهي شد
"عمليات رينهارد" :در اصل 3 اردوگاه رو شامل مي شد
تربلينکا، زوبيبور و بلزک
در واقع مسئله انتخاب 3 اردوگاه مرگ در حاشيه رودخانه باگ بود
و اون 3 تا چون همگي نزديک رودخانه بودند مناسب کار بودند
اتاق هاي گاز قلب اردوگاه بودند
اول اونها رو ساختند
محل ساختشون هم بيشه يا دشت باز بود مثل تربلينکا
اتاقهاي گاز تنها ساختمانهاي آجري داخل اردوگاه بودند
بقيه ساختمانها همگي چوبي بودند و
جنبه موقتي داشتند
"هيملر عجله داشت که "راه حل نهايي رو شروع کنه
آلمانها با اتکا به پيشروي ...در جبهه شرقي
از اين مکانهاي دور افتاده براي
پيش بردن قتل عامها به صورت مخفيانه استفاده مي کردند
بنابراين در ابتدا ...قادر نبودند مهارتي رو
که سه ماه بعد در اين کار بدست آوردند داشته باشند
اواخر مارچ 1942 بود که
گروههايي بزرگ از يهوديها رو به اينجا آوردن
در گروههاي 50 تا 100 تايي
با قطار به اينجا رسيدن
با مصالح ساختماني سيم هاي خاردار، و اتاقکهاي نگهباني
بدين ترتيب ساخت اردوگاه آغاز شد
يهوديها واگنها رو تخليه مي کردند
و ساخت پادگانها رو پيش مي بردند
آلمانها اونها رو به کار سريع وامي داشتند
...وقتي ديديم با چه سرعتي کار مي کنند
وحشيانه بود
وقتي ديديم تاسيساتي که داره پشت اون حصارها ساخته مي شه
...چه مساحت زيادي داره
فهميديم چيزي که آلمانها ...دارند مي سازند
هدفش خير رسوندن به نوع بشر نيست
در اوايل ژوئن
اولين محموله رسيد
فکر کنم حدود 40 واگن بود
به همراه محموله، ماموران اس اس با يونيفورمهاي سياه رنگ هم اومدند
يک روز بعد از ظهر اتفاق افتاد تازه کارش رو تموم کرده بود
يان پيوونسکي
اما سوار دوچرخه اش شد و رفت به خونه اش
چرا؟
بسادگي فکر کردم
اين مردم اومدن اينجا براي تکميل ساخت اردوگاه
مثل بقيه که قبلا اومده بودند
...اون محموله
اصلا نميشد فهميد ...که اين محموله
قرار بود اولين مورد قتل عام در اردوگاه باشه
در ضمن
نميشد فهميد که زوبيبور قراره
محلي براي نابودي دسته جمعي يهوديها باشه
...روز بعد وقتي رفتم سر کار
ايستگاه در سکوت مطلق بود
...و ما بعد از صحبت با
لهستاني هايي که اونجا کار مي کردند ....فهميديم که
يک چيز کاملا غيرقابل باور اتفاق افتاده
...قبلا موقع ساخت اردوگاه
هميشه صداي داد و فرياد آلمانها
و جيغ قرباني ها ميومد
از يهودي ها به شدت کار مي کشيدند و بهشون تيراندازي مي کردند
اما حالا فقط سکوت مطلق بود
اصلا نيروي کاري نبود
يک سکوت ژرف
يعني 40 واگن وارد شدند و روز بعدش ... هيچي
خيلي عجيب بود
همون سکوت باعث شد شک کنند؟
درسته
ممکنه اون سکوت رو توصيف کنه؟
....سکوتي بود مثل
اردوگاه انگار خالي از سکنه بود
هيچ جنبشي نبود
بنابراين اونها با تعجب :از خودشون مي پرسيدند
"با يهوديها چه کار کردند؟"
در سلول 13، بلوک 11 در آشويتس 1
نيروي کار ويژه نگهداري ميشد
سلول کاملا زير زمين و ايزوله بود
....چونکه ما
محرم اسرار" بوديم"
ما مرده هاي متحرک بوديم
اجازه نداشتيم با کسي حرف بزنيم
يا با زندانيها تماس بگيريم
يا حتي با اس اس
فقط با کساني که مسئول "عمليات" بودند
....يک پنجره بود
مي شنيديم که اون بيرون چه اتفاقي ميوفته
اعدامها
جيغ و فرياد قرباني ها
اما چيزي از اونجا ديده نمي شد
چند روز وضعيت همين بود
...بعد يک مامور اس اس اومد
از شاخه سياسي اس اس
حدود 4 صبح بود
کل اردوگاه هنوز در خواب بود
هيچ صدايي در اردوگاه شنيده نمي شد
ما رو از سلولمون بيرون بردند
و به کوره خانه هدايت کردند
...اونجا براي اولين بار کل پروسه رو ديدم
آدمهايي که زنده وارد مي شدند
و کنار ديوار صف مي کشيدند
و بهمون ميگفتن: هيچ کس حق صحبت با اين افراد رو نداره
ناگهان درهاي چوبي حياط کوره خانه باز شدند
....و 250 تا 300 آدم وارد شدند
پيرمردها و رن ها
با خودشون چمدون داشتند و ستاره داوود بسته بودند
....حتي از اون فاصله هم معلوم بود
که يهوديان لهستاني هستند
احتمالا از سيلزياي شمالي
از گتوي سوسنويتز در فاصله 20 مايلي از آشويتس
فيليپ مولر
بعضي از حرفهاشون به گوشم مي رسيد
مي شنيدم ميگن: فاخوويتز
"يعني "کارگر ماهر
و همينطور: ملاخاماويتز
"که به ييديش ميشه: "فرشته مرگ
و همينطور: هارگينن "ميخوان ما رو بکشند"
از چيزهايي که مي شنيدم
معلوم بود که در سر اين مردم آشوبي به پاست
بعضي مواقع صحبت از کار مي کردند
احتمالا اميد داشتند که به کار گرفته بشن
و بعد صحبت از "مالاخاماويتز" مي کردند فرشته مرگ
اين کلمات متضاد نشون دهنده احساسات متضادشون بود
بعد يک سکوت ناگهاني
بر محوطه کوره خانه حاکم شد
همه نگاهها به سمت
سقف کوره خانه معطوف شدند
کي اونجا ايستاده بود؟
آومير، از سازمان اس اس
گرابنر، از شاخه سياسي اس اس
و هوسلر، افسر اس اس
:آومير خطاب به جمعيت گفت
شما اينجا اومديد تا براي
سربازان ما در خط مقدم کار کنيد
کساني که مي تونند کار کنند مشکلي براشون پيش نمياد
اميد در بين زنداني ها زبانه کشيد
ميشد اين رو براحتي احساس کرد
جلادها اولين مانع رو کنار گذاشته بودند
کاملا موفقيت آميز بود
:بعد گرابنر صحبت کرد
"ما بنا و برقکار لازم داريم"
"همه جور متخصصي مي خوايم"
بعد هوسلر صحبت کرد
به يک مرد کوتاه قد در جمعيت اشاره کرد
هنوز هم اين صحنه جلوي چشممه
"کار تو چيه؟"
مرد گفت
جناب افسر، من يک خياطم
"يک خياط؟ چجور خياطي؟"
"خياط مردها ... نه، هم مرد و هم زن"
"عاليه! ما در کارگاههامون به امثال تو نياز داريم"
:بعد از يک زن پرسيد
"کار تو چيه؟"
"پرستار"
بسيار خب! ما در بيمارستانها براي سربازها به پرستار نياز داريم
"اما قبلش لازمه لباسهاتون رو در بياريد"
شما بايد ضد عفوني بشيد
"ما کارگر سالم ميخوايم"
حالا ديگه جمعيت آروم شده بود
از چيزي که شنيده بودند اطمينان خاطر پيدا کرده بودند
شروع به درآوردن لباسها کردند
حتي اگر هنوز هم شکي در دل داشتند
اگر ميخواي زنده بموني به ناچار بايد به خودت اميد بدي
لباسهاشون در محوطه باقي موند
همين طور روي زمين پخش شده بود
آومير لبخند مي زد
مغرور از اينکه چطور اوضاع رو کنترل کرده
برگشت و به چند تا :از افراد اس اس گفت
"ديديد؟ کار رو بايد اينطور انجام داد"
به اين ترتيب
يک قدم بزرگ به جلو برداشته شده بود
و حالا مي شد از لباسها استفاد کرد
رائول هيلبرگ تاريخنگار
فرانس شالينگ
...اول توضيح بده
چطوري به کولمهوف خلمنو اومدي؟
تو در لودز بودي درسته؟
بله در لودز بودم
در ليتزمانشات
ما نگهبان تمام وقت بوديم
از اهداف نظامي
مثل جاده ها وقتي هيتلر به پروس شرقي مي اومد حفاظت مي کرديم
خسته کننده بود و به ما گفتند
ما دنبال افرادي هستيم که بخوان از اين کار روتين دست بکشند
پس ما داوطلب شديم
بهمون يونيفورمهاي زمستاني دادند
کلاه و چکمه پشمي و پالتو
دو سه روز بعدش به ما گفتند وقت رفتنه
...سوار دو يا سه کاميون شديم ...نميدونم
نيمکت هم داخلشون بود
و رفتيم و رفتيم
بالاخره رسيديم
اونجا مملو از مامورين اس اس و افراد پليس بود
سوال اول اين بود "اينجا چه خبره؟"
به ما گفتند، خودتون مي فهميد
خودتون مي فهميد؟ آره ... خودمون مي فهميم -
...تو که مامور اس اس نبودي پليس بودم -
چجور پليسي؟ - گارد نگهباني -
به ما دستور دادند بريم به ....به دوچه هاوس
به تنها ساختمان آجري اونجا در دهکده
ما رفتيم داخلش
بلافاصله يک مامور اس اس به ما گفت
"ماموريت شما اينجا محرمانه است"
محرمانه؟ - "فوق سري" -
"امضا کنيد"
هر کدوم امضا کرديم
يک فرم از قبل آماده براي هر کدوم ما داشتند
چي داخل فرم نوشته بود؟
سوگند رازداري بود
حتي نذاشتند کامل بخونيمش
بايد سوگند مي خورديد؟
نه، فقط يک امضا
قول مي داديم هر چي که ديديم
خفه خون بگيريد؟ - چيزي به کسي نگيم -
بعد از اينکه امضا کرديم، بهمون گفتند
راه حل نهاييِ يهوديان
ما معناي اين حرف رو نمي دونستيم
...پس يکي بهمون توضيح داد
بهمون گفت اونجا چه اتفاقي مي افته
يک نفر گفت "راه حل نهايي معضل يهوديان"
شما رو مسئول راه حل نهايي کردند؟
بله، اما معناش چي بود؟
قبلا اين رو نشنيده بوديم
پس به ما توضيح داده شد
کي اين اتفاق افتاد؟
بذار ببينم....کي بود...؟
زمستان 1941-1942
ما رو به پادگانمون منتقل کردند
پست نگهباني ما در حاشيه جاده بود
يک اتاقک ديده باني در مقابل قلعه
پس شما در بخش قلعه اردوگاه بوديد؟
درسته
ميشه چيزي رو که مي ديديد توصيف کنيد؟
ما در دروازه ورودي مستقر بوديم
وقتي يهوديها مي رسيدند :ميديديمشون
نيمه يخ زده، گرسنه، کثيف نيمه مرده
پيرمردها، بچه ها
!بهش فکر کن! مسافرتي طولاني بصورت ايستاده و فشرده در کاميون
کي ميدونه که اونها مي دونستند !چي در انتظارشونه يا نه
به هرحال به کسي اعتماد نمي کردند
بعد از ماهها در گتو بودن اين طبيعيه
:شنيدم يکي از افراد اس اس فرياد زد
"بايد شپش زدايي بشيد"
"و حمام کنيد"
"شما قراره اينجا کار کنيد"
يهوديها راضي مي شدند
مي گفتند "بله، ما مي خوايم کار کنيم"
اون قلعه بزرگ بود؟
بسيار بزرگ با پله هاي ورودي عظيم
مامور اس اس بالاي پلکان ورودي ايستاده بود
بعد چي شد؟
يهوديها رو در 2 يا 3 اتاق بزرگ در همکف قصر جمع مي کردند
بايد لباسهاشون رو عوض مي کردند و دارايي هاشون رو تحويل مي دادند
حلقه، طلا و چيزهاي ديگه
يهوديها چقدر اونجا مي موندند؟
اونقدر که لباسها رو دربيارند
بعدش، همونطور برهنه
از يک سري پله پايين مي رفتند
وارد يک راهروي زيرزميني مي شدند
اين راهرو به سکويي مي رسيد که کاميونهاي گاز در اون مستقر بودند
يهوديها آزادانه وارد کاميونها مي شدند؟
نه، کتکشون مي زدند
همينطور مي کوبيدنشون !و يهوديها مي فهميدند قضيه چيه
فرياد ميزدن
وحشتناک بود
بعد از اينکه اونها رو مي چپوندند داخل ...کاميونها، ما
وارد زيرزمين مي شديم
درب سلولهاي کار ويژه رو باز مي کرديم
تا کارگرهاي يهودي بيان و
چيزهايي رو که از پنجره طبقه بالا به پايين پرتاب شده رو جمع آوري کنند
کاميونهاي گاز رو توصيف کن
مثل ون هاي عادي بودند
بزرگ بودند؟
بله بزرگ بودند
از اينجا تا اون پنجره
کاميونهاي بزرگ
با ونهاي متصل و دو درِ پشتي
از چه سيستمي استفاده مي کردند؟
چطوري اونا رو مي کشتند؟
با گاز اگزوز - گاز اگزوز؟ -
:اينطوري بود "يک لهستاني داد مي زد: "گاز
بعد راننده مي رفت زير ماشين تا لوله اي رو وصل کنه که
گاز رو به تريلر هدايت مي کرد
بله، اما چطوري؟ - از موتور ماشين
بله، اما از چه مسيري؟
...يک لوله
راننده ميرفت زير ماشين
دقيقا طرز کارش رو نمي دونم
فقط گاز اگزوز بود؟
همه اش
راننده ها کي بودند؟
افراد اس اس
همگي مامور اس اس بودند
تعداد اين راننده ها زياد بود؟
نمي دونم
يعني مثلا 2، 3، 5، 10، نفري بودند؟
نه اين همه کلا 2 تا 3 نفر بودند
فکر کنم 2 تا کاميون بود
يکي بزرگ و ديگري کوچک
آيا راننده از همون اول پشت فرمون مي نشست؟
خانم اوو؟ - نه -
بعد از بسته شدن درهاي پشتي راننده وارد مي شد
و ماشين رو روشن مي کرد
خيلي گاز مي داد؟
نمي دونم
صداي موتور رو مي شنيدي؟
بله، از دروازه هم صداي کار موتور شنيده مي شد
صداي بلندي بود؟
صداي موتور کاميون بود ديگه
وقتي موتور روشن ميشد کاميون متوقف باقي مي موند؟
درسته
بعد از مدتي راه مي افتاد
ما دروازه رو باز مي کرديم و ماشين مي رفت طرف بيشه ها
اون موقع زنداني ها مرده بودن؟
نمي دونم
ساکت بود. ديگه صداي جيغ نمي اومد
فريادي نبود
وقتي مي روندند ديگه صدايي از تريلر بلند نمي شد
سال 1941 بود دو روز قبل از سال نو
اونها رو شبانه راه انداختند
و در صبح به خلمنو رسيدند
يک قلعه اونجا بود
وقتي وارد حياط قصر شد
فهميد که يک جاي کار بدجوري مي لنگه
همون موقع فهميد
در حياط قلعه
لباس ها و کفشهاي بي صاحب
پخش زمين بودند
همونجا تنها و بي صاحب بودند
مي دونست که والدينش رو قبلا به اينجا آوردند
و اينکه حتي يک يهودي هم زنده نمونده
اونها رو مي برند به يک زيرزمين
روي يکي از ديوارها نوشته "هيچ کس از اينجا زنده بيرون نمي ياد"
به ييديش کنده کاري شده بود
کلي هم اسم روي ديوار کنده بودند
فکر مي کنه ...يهوديهاي روستاهاي اطراف خلمنو رو
که قبلا به اونجا آورده بودند اون اسمها رو روي ديوار حک کرده بودند
چند روز بعد از سال نو
شنيدند که مردم رو با کاميون به اونجا آوردند
...مردم رو از کاميونها خارج کردند و
به طبقه همکف قلعه بردند
آلمانها به دروغ مي گفتند که قراره شپش زدايي صورت بگيره
اونها رو بردند به يک طرف ديگه
جايي که کاميونهاي گاز منتظر بودند
آلمانها براي اينکه سريعتر اونها رو ...سوار کنند با سلاحهاشون
کتکشون مي زدند و بهشون فشار مياوردند
مي شنيد که بعضي ها ميگن: نقشه اسراييل
و شنيد که دربهاي عقب تريلر کاميون بسته شدند
صداي جيغها بگوش مي رسيد
همينطور کم رنگ تر و کم رنگ تر شد
و وقتي سکوت کامل برقرار شد
کاميون راه افتاد
اون و 4 نفر ديگه رو از سلولها بيرون آوردند
به طبقه بالا بردند
و لباسهاي باقيمونده رو
که بيرون "حمامها" ريخته بود جمع آوري کردند
ميدوني اون مردم چطوري کشته شدند؟
مردخاي پودکلبنيک
بازمانده اولين موج قتل عام در خلمنو
کشتارهاي قلعه
بله، اولا چون شايعاتي از اين قضيه شنيده بود
و وقتي اون کاميونها رو با چشمهاي خودش ديد
قضيه رو فهميد
متوجه شد که آدمها رو داخل کاميونها با گاز خفه مي کنند؟
آره، چون صداي فريادها رو مي شنيد
و مي ديد که به مرور چطور اين صداها خاموش مي شن
و مي ديد که کاميونها به بيشه ها مي رن
کاميونها چه شکلي بودند؟
شبيه هموني که اينجا بسته هاي سيگار مياره
کاملا بسته بودند با دربهاي عقبي دو جداره
چه رنگي بودند؟
رنگي که آلمانها استفاده مي کردند سبز معمولي
مارتا مايکلسون
چند خانواده آلماني در کولمهوف (خلمنو) ساکن بودند؟
فکر کنم 10 يا 11
اهل وولهنيا بودند دو خانواده هم از خود رايش بودند
باوئرها و ما
و شما؟ - ما، يعني مايکلسونها -
چطوري اومديد به کولمهوف؟
من در لاژ متولد شدم
و من رو به کولمهوف فرستادند
اونها به دنبال اقامتگران داوطلب بودند
و من ثبت نام کردم
اينطوري به اينجا اومدم
اول وارسبروکن
و بعد به خلمنو ...کولمهوف
مستقيما از لاژ اومدي؟
نه از مونستر حرکت کردم
ترجيح خودت بود بياي به کولمهوف؟
(نه، من مي خواستم برم وارتلند (ورشو
چرا؟
روحيه ماجراجويي
جوون بودي - اه، بله، جوون بودم
ميخواستي مفيد باشي؟ بله -
احساس اوليه ات از وارتلند چي بود؟
عقب افتاده بود. بسيار عقب افتاده
يعني چي...؟
حتي بدتر بود
بدتر از عقب افتاده
فهمش سخته، مگه نه؟
اما چرا...؟
تاسيسات بهداشتي افتضاح بود
تنها توالت تميز شهر در وارتبروکن بود
آدم بايد مي رفت اونجا
بقيه اش هم فاجعه بود
فاجعه چرا؟ - اصلا توالتي نبود -
مستراحهاي عمومي بودند
نمي تونم بهت بگم
چقدر عقب مونده بود
!جالبه
اصلا چرا همچين جايي رو براي اقامت انتخاب کردي؟
آخه ميدوني، جوون بودم
تصور وجود همچين جاهايي هم به ذهنت نمي رسه
باورت نميشه ولي همينطوري بود
کل روستا وضعش همين بود
يک دهات کوچک
کنار جاده
فقط چند تا خونه بودن
يک کليسا، يک قلعه
و يک انبار
ساختمان اداري و مدرسه
قلعه کنار کليسا قرار داشت
با حصارهايي بلند و طويل که هر دو رو در بر گرفته بود
خونه تو در چه فاصله اي از کليسا قرار داشت؟
دقيقا روبروش بودم...حدود 45 متر
خانم مايکلسون همسر معلم نازي مدرسه بود
کاميونهاي گاز رو مي ديدي؟
...نه
بله، از بيرون در حال رفت و آمد ديده مي شدند
...اما داخلشون رو نديدم يهوديهاي داخلشون رو هم نديدم
همه چيز رو از بيرون مي ديدم
رسيدن يهوديها رو حال و روزشون رو
و اينکه چطوري سوار کاميونها مي شدند
از جنگ جهاني اول
اون قلعه ويرانه بود
فقط بخشهايي ازش قابل استفاده بود
يهودي ها رو هم مي بردند به همون جاها
....از اين قصر
براي شپش زدايي و سکونت لهستاني ها استفاده مي شد
!يهوديها بله منظورم يهوديها بود -
چرا بهشون ميگي لهستاني و نه يهودي؟
بعضي وقتها قاتي مي کنم
فرقي بين لهستاني ها و يهوديها هست؟
اه، بله
چه فرقي؟
لهستاني ها منقرض نمي شدند
ولي يهوديها چرا
فرقشون در همينه يک تفاوت خارجيه، درسته؟
و تفاوت داخليشون چيه؟
نمي تونم بگم
به اندازه کافي درباره روانشناسي و انسان شانسي مطلب نمي دونم
تفاوت بين يهوديها و لهستاني ها؟
به هر حال، از همديگه بيزار بودند
در 19 ژانويه 1942
خاخامِ گرابو، ژاکوب شولمان
نامه زير رو به :دوست خود در لودز نوشت
دوست بسيار گرامي من
زودتر به تو نامه ننوشتم زيرا بايد از شنيده هاي خود مطمئن مي شدم
افسوس، با اندوهي بي پايان همگي وحشتهاي ما تاييد شده است
من خود با يک شاهد عيني که موفق به فرار شده است صحبت کردم
اون همه چيز رو به من گفت
در خلمنو، در نزديکي دامبي موج بي پايان کشتار به پاست
و اجساد همگي در جنگل رزوزف دفن مي شوند
:يهوديان به دو روش به قتل ميرسن تيراندازي يا گازگرفتگي
تا همين لحظه اين مسئله دامن 1000 يهودي لودز را گرفته است
گمان نبر که اين نامه توسط مردي ديوانه نوشته شده است
افسوس که اين تراژدي چيزي بجز حقيقت هولناک نيست
!هراس! وحشت اي آدمي! لباس از تن بِدَران
سرت را به خاکستر بپوشان خيابانها را درنَوَرد
و در جنون خود برقص
آنقدر فرسوده ام که ديگر توان نوشتن ندارم
اي خالق جهان به دادمان برس
اما خالق جهان به داد يهوديان گرابو نرسيد
همگي اونها، به همراه خاخام ....در کاميونهاي گاز خلمنو کشته شدند
چند هفته بعد از اون نامه
خلمنو در 12 مايلي گرابو قرار داره
يهوديان زيادي اينجا در گرابو ساکن بودند؟
خيلي بودند
اونها رو فرستادند به خلمنو
هميشه نزديک کنيسه زندگي مي کرده؟
بله - کلمه لهستاني براي کنيسه بوزينيکا هست -
اون ميگه اونجا الان انبار مبلمان شده
اما بخاطر ارزش مذهبي که داشته هنوز سالمه
يعني ... بهش بي حرمتي نشده
خاخام کنيسه رو يادش مياد؟
کنيسه روستاي گرابو
اون ميگه الان 80 سالشه و حافظه اش ديگه درست کار نمي کنه
يهوديها هم که 40 ساله که رفته ان
باربارا، به اين زوج بگو که در خانه قشنگي زندگي مي کنند
موافقند؟ اونها هم ميگن اينجا قشنگه؟
راجع به دکور اين خونه بهم بگو ....اين در
معنيش چيه؟
مردم قبلا اينطوري کنده کاري مي کردند
دکور منازل اينطوري بود؟
نه، اين کار يهوديهاست - پس اينها متعلق به يهوديهاست
اين در الان راحت عمرش به صد سال ميرسه
اين خونه مال يهوديها بوده؟
بله، همه اين خونه ها يهودي نشين بودند
همگي خونه هاي اين ميدون يهودي نشين بودند؟
همه خونه هاي مشرف به خيابون مال يهوديها بود
پس لهستاني ها کجا زندگي مي کردند؟
در حياط پشتيها کنار مستراحهاي عمومي
اينجا قبلا يه مغازه بود
چجور مغازه اي؟
مواد غذايي
صاحبش يهودي بود؟
بله
پس يهوديها جلوي خيابون زندگي مي کردند و
لهستاني ها اون عقب در جوار مستراحهاي عمومي
چند وقته اين دو نفر اينجا زندگي مي کنند؟
پانزده سال
قبلا کجا زندگي مي کردند؟
در يک حياط پشتي در کنار ميدون
!پولدار شدن
اينها؟- بله-
بله
چطوري پولدار شديد؟
کار کردند
اين آقا چند سالشه؟
هفتاد سالشه
جوان و سالم بنظر مياد
يهوديهاي گرابو رو بخاطر دارن؟
بله
دستگيري ها رو هم يادشونه
اخراج شدن يهوديهاي گرابو رو يادشونه؟
اون ميگه مي تونه بخوبي يهودي صحبت کنه
يهودي حرف ميزنه؟
وقتي بچه بود با يهوديها همبازي بوده
اولش آلمانها اونها رو در رستورانِ اونجا جمع کردند
يا در ميدون
و طلاشون رو مصادره ميکردن
يک پيرمردي که خودش هم يهودي بود طلاها رو جمع آوري کرد
و به پليس تحويل داد
بعد از اون يهوديها رو به کليساي کاتوليک بردند
طلاها زياد بود؟
بله، يهوديها طلا زياد داشتند
بعضي ها هم جا شمعيهاي گرانقيمتي داشتند
لهستانيها مي دونستند قراره يهوديها در خلمنو اعدام بشن؟
بله مي دونستند
خود يهوديها هم مي دونستند
يهوديها تلاش کردند کاري ....هم انجام بدند
مثل شورش يا فرار؟
جوون ها سعي کردند فرار کنند
اما آلمانها اونها رو مي گرفتند
و به نحو وحشيانه اي مي کشتند
در هر شهرک و روستا ...دو يا سه خيابان رو مي بستند و
و يهوديها رو تحت الحفظ نگه مي داشتند
از اونجا نمي شد فرار کرد
بعد اونها رو در کليساي لهستاني گرابو زنداني کردند، همينجا
و بعدش بردنشون به خلمنو
(کنيسه (پيش زمينه
آلمانها بچه هايي به اين کوچکي رو
از پا به داخل کاميونها پرتاب مي کردند
خودش اين رو ديده؟
پيرها هم ديدن- بچه ها رو پرتاب مي کردند داخل کاميونها-
لهستاني ها مي دونستند يهوديها قراره در خلمنو کشته بشند؟
اين آقا مي دونست؟
اون تبعيد يهوديها از گرابو رو بخاطر داره؟
در اون زمان اون در آسياب کار مي کرد
همون روبرو؟ - بله، و همه چيز رو ديد -
چطور بود؟ غم انگيز بود؟
...البته. چطور مي شد
البته. چطور مي شد بدون غصه اون صحنه رو ديد؟
يهوديها کارشون چي بود؟
دباغ، تاجر
خياط
...فروشنده چيزهايي مثل تخم مرغ، جوجه، کره
خياطهاي يهودي زيادي بودند
همين طور تاجر
اما اکثرا دباغ بودند
اونها ريش هاي بلند داشتند و حلقه هاي بسته مو - بله -
ميگه اصلا قشنگ نبودند
قشنگ نبودند؟
بو هم مي دادند - بو مي دادند؟ -
چرا بو مي دادند؟
چون دباغ بودند و پوست هم بو مي ده
زنان يهودي زيبا بودند
لهستاني ها دوست داشتند باهاشون همبستر بشن
زنان لهستاني خوشحالند از اينکه هيچ زن يهودي اينجا نمونده؟
چي گفت؟
ميگه زناني که الان هم سن اون هستن هم اون وقتها
همبستر مي شدند
پس زنان يهودي رقيب شما بودند؟
مردهاي لهستاني يک طور عجيبي !زنان يهودي رو دوست داشتند
لهستانيها دلشون براي زنان يهودي تنگ ميشه؟
!البته، زناني به اون خوشگلي
چرا؟ چي باعث مي شد زنان يهودي زيبا باشند؟
چون اونها کار نمي کردند اما زنان لهستاني بايد کار مي کردند
زن هاي يهودي فقط به فکر لباس و قيافه شون بودند
پس زنهاي يهودي کار نمي کردند
اصلا - چرا؟ -
چون پولدار بودند
لهستاني ها بايد کار مي کردند و بهشون خدمت مي کردند
شنيدم که کلمه "سرمايه" رو به کار برد
سرمايه دست يهوديها بود
آره ... تو اين قسمت رو ترجمه نکردي
دوباره بپرس. پس سرمايه دست يهوديها بود؟
تمام لهستان دست يهوديها بود
از اينکه ديگه اينجا يهودي باقي نمونده خوشحالند يا ناراحت؟
ناراحت نيستند
همون طور که مي دوني، يهوديها و آلمانها تا قبل از جنگ کل صنعت لهستان رو مي چرخوندند
کلا از يهوديها خوششون ميومد؟
نه خيلي بيشتر از هر چيز اونها دروغگو بودند
اون موقع که يهوديها در گرابو بودند زندگي بهتر بود؟
ترجيح ميده نَگِه
چرا ميگه يهوديها دروغگو بودند؟
چون لهستانيها رو استثمار مي کردند اينطوري زندگيشون رو مي چرخوندند
چطوري استثمار مي کردند؟
با تحميل کردن قيمت اجناسشون
ازش بپرس که خونه اش رو دوست داره يا نه
بله
اما بچه هاش توي خونه هاي خيلي بهتري زندگي مي کنند
!در خونه هاي مدرن
همگي هم کالج رفتن
!عاليه! اين يعني پيشرفت
بچه هاش تحصيل کرده ترين بچه هاي روستان
!بسيار عالي مادام !زنده باد آموزش
اين خونه خيلي قديمي نيست؟
بله، يهوديها قبلا اينجا زندگي مي کردند
پس اينجا محل زندگي يهوديها بود اونها رو مي شناخت؟
بله
اسمشون چي بود؟
نمي دونه
کارشون چي بود؟
اسمشون بنکل بود
و کارِشون؟
مغازه قصابي داشتند
.يک قصابي چرا داره مي خنده؟
...چون اين آقا ميگه
يک قصابي بود که ميشد ازش گوشت ارزون خريد
نظرش راجع به کشتن اونها در کاميونهاي گاز چيه؟
ميگه اصلا از اين قضيه خوشش نمياد
اگر خودشون آزادنه به ،اسراييل مي رفتند
ممکن بود خوشحال بشه
اما کشتنشون کار درستي نبود
دلش براي يهوديها تنگ ميشه؟
بله، چون زنان يهودي زيبا بودند
براي جوونها خيلي جالب بود
از اينکه يهوديها ديگه اينجا نيستند خوشحاله يا ناراحت؟
چطور بگم؟ من که مدرسه نرفتم
فقط مي تونم بگم الان وضعم خوبه
اون چي؟
قبل از جنگ اون سيب زميني فروش بود
الان تخم مرغ مي فروشه وضعش خيلي بهتره
بخاطر سوسياليسم يا بخاطر اينکه يهوديها رفتند؟
براش مهم نيست. الان خوشحاله چون کارهاش خوب پيش ميره
نسبت به از دست دادن همکلاسي هاش چه حسي داره؟
هنوز ناراحتش مي کنه
دلش براي يهوديها تنگ مي شه؟
مطمئنا
خانم ميگه: يهوديهاي خوبي بودند
زمستان گرابو
يهوديها با کاميون ميومدند
بعدا هم با خط راه آهني ...که ساخته شد
منتقلشون مي کردند
به شدت در واگنها
و يا کاميونها فشرده مي شدند
کلي زن و بچه همراهشون بود
مردها هم بودند، اما اکثر مسن بودند
قوي ترين ها رو به کار اجباري مي بردند
پاهاشون رو به زنجير مي کشيدند
صبح ها دنبال آب ميومدند
يا مواد غذايي و چيزهاي اينچنيني
بلافاصله کشته نمي شدند
اين کار بعدا انجام مي شد
نميدونم چي به سرشون اومد
به هر حال زنده نموندند
دو نفر زنده موندند
فقط دو نفر؟
پس در غل و زنجير بودند؟
پاهاشون بود- همگي؟-
فقط کارگرها بقيه رو بلافاصله مي کشتند
گروه کارگرهاي يهودي در زنجير از ميان دهکده عبور مي کرد
بله
ميشد باهاشون صحبت کرد؟
نه، اين غيرممکن بود
چرا؟
کسي جرات نمي کرد
چي؟ - کسي جرات نمي کرد -
فهميدي؟
بله...کسي جرات نمي کرد
چرا، خطرناک بود؟
بله، نگهبان داشتند
مردم هم اصلا نمي خواستند کاري به اين کارها داشته باشند
متوجهي؟
ديدن اون منظره هر روز اعصاب آدم رو به هم مي ريخت
نميشه کل يک روستا رو مجبور کرد هر روز همچين منظره اي رو ببينه
وقتي يهوديها ميومدند
و اونها رو در کليساها ....يا قلعه ها مي چپوندند
!صداي جيغ ها
!وحشتناک بود نااميدکننده بود
هر روز اين قضيه تکرار مي شد
وحشتناک بود منظره اي غم انگيز بود
اونها جيغ مي کشيدند مي دونستند چه اتفاقي قراره بيفته
اولش فکر مي کردند قراره شپش زدايي صورت بگيره
اما بزودي مي فهميدند
صداي جيغ ها وحشيانه تر و وحشيانه تر ميشد
فريادهايي هولناک از سر ترس
چون مي دونستند چه بلايي قراره به سرشون بياد
ميدوني چند يهودي اونجا به قتل رسيدند؟
فکر کنم چيزي مثل 40/000 يا 400/000
400, 000.
بله 400/000 مي دونستم يک 4 داشت
!غم انگيزه، غم انگيزه، غم انگيزه
وقتي سربازها رژه مي روند
...دخترها درها و پنجره ها رو باز مي کنند
يک پسر 13 ساله يهودي رو بخاطر داري؟
در گروه کار بود
روي رودخانه آواز مي خوند
روي رودخانه ناريو؟ - بله -
هنوز زنده ست؟- بله زنده ست-
يک آواز آلماني مي خوند
افراد اس اس در خلمنو بهش ياد داده بودند
وقتي سربازها رژه مي روند
دخترها درها و پنجره ها رو ...باز مي کنند
سيمون سربنيک
بازمانده موج دوم کشتارهاي خلمنو
(کشتارهاي کليسا)
!پس الان در خلمنو تعطيلاته
چه تعطيلاتي؟ چي رو جشن مي گيرند؟
تولد مريم باکره رو
جمعيت زياديه مگه نه؟
...اما هوا خرابه بارون مياد
ازشون بپرس از ديدن سربنيک خوشحالند يا نه
خيلي. باعث خوشحاليه
چرا؟
از اينکه دوباره مي بينَنِش خوشحالند
چون فهميدن که تمام اين مدت زنده بوده
با ديدنش تو اين لحظه خيلي خوشحال شدند
پس خوشحالند؟
چرا کل روستا اون رو يادش مياد؟
اون رو خوب يادشونه
چون با زنجير روي مچ پاهاش راه مي رفت
و روي رودخونه آواز مي خوند
خيلي جوون بود
خيلي هم لاغر بود
به نظر مُرده ميومد
!آماده براي قبر
خوشحال به نظر ميومد يا ناراحت؟
حتي اين خانم
وقتي بچه رو ديد
به يک آلماني گفت "بذاريد اين بچه بِرِه"
"آلمانيه گفت: "کجا بره؟
"پيش پدر و مادرش"
آلمانيه به آسمون نگاه کرد و گفت "بزودي ميره پيش اونها"
آلمانيه اين رو گفت؟
اون موقع که يهوديها رو داخل کليسا حبس مي کردند يادشون مياد؟
بله
اونها رو با کاميون به کليسا مياوردند
در چه وقتي از روز؟
تمام طول روز، تا آخر شب
چه اتفاقي ميفتاد؟ ميشه با جزييات توصيفش کنند؟
قبل از اون يهوديها رو به قلعه ميبردند
بعد از اون شروع به استفاده از کليسا کردند
فاز دوم بود. درسته؟
صبح ها، اونها رو مي بردند به بيشه
چطوري مي بردنشون به بيشه؟
با کاميونهاي فولادي بزرگ
گاز از کف کاميون وارد تريلر مي شد
پس اونها رو با کاميونهاي گاز مي بردند، درسته؟
بله، با کاميونهاي گاز
کاميونها کجا سوارشون مي کردند؟
يهوديها رو؟ - بله -
همين جا، در مقابل درب کليسا
همين جا که همگي الان ايستادند؟
نه، مستقيم مي رفتند مقابل درب ورودي
کاميونها جلوي درب کليسا توقف مي کردند؟
و همگي مي دونستند اينها کاميونهاي مرگ هستند؟
آره، کاملا واضح بود
صداي جيغ شب ها هم ميومد؟
صداي ناله ميومد يهودي ها گرسنه بودند
داخل حبس مي شدند و گرسنگي مي کشيدند
غذا نداشتند؟
نمي شد اون داخل رو ديد نمي شد با يک يهودي حرف زد
حتي موقع عبور از جاده داخل کليسا ديده نمي شد
بعدش چي مي شد؟
کاميونها ميومدند
و يهوديها رو مي بردند
ميشد با نگاه غيرمستقيم کل پروسه رو ديد
با نگاه از گوشه چشم - درسته -
درسته، نگاه غيرمستقيم
چجور ناله و فريادي رو شبها مي شنيديد؟
مسيح رو صدا مي کردند و مريم رو و خدا رو
اينطور که ميگه حتي به آلماني
!يهوديها مسيح و مريم و خدا رو صدا مي زدند
دفتر کليسا پر از چمدون مي شد
چمدونهاي يهوديها؟
بله و همينطور طلا
از کجا ميدونه اونجا طلا بود؟
The procession! We'll stop now.
به اندازه همين تعداد مسيحي ...که امروز در
کليسا بودند، اون زمان يهودي اينجا زنداني مي کردند؟
تقريبا
چند کاميون گاز براي خالي کردنشون لازم بود؟
بطور متوسط 50 تا
يعني 50 کاميون پشت سر هم
کار مي کردند تا يهوديها رو خالي کنند؟
بله
اين خانم قبلا گفت
چمدون يهوديها رو داخل اون خونه روبرويي انبار مي کردند
داخل اين چمدونها چي بود؟
قابلمه هايي که تهشون در ميومد
يعني چيزي داخلشون جاسازي مي کردند؟
جواهرات و بقيه چيزهاي ارزشمند رو
در لباسهاشون هم طلا مخفي مي کردند
وقتي به يهوديها غذا مي دادند گاهي بهشون جواهرات
يا گاهي پول مي دادند
اما قبلا که گفتند صحبت کردن با يهوديها ممنوع بود
کاملا ممنوع
ازشون بپرس دلشون براي يهوديها تنگ شده يا نه
البته
اين خانم ميگه ما هم گريه مي کرديم
و آقاي کانتارفسکي به اونها غذا و خيار مي داد
به نظرشون چرا اين بلاها سر يهوديها اومد؟
چون اونها پولدارترين بودند
خيلي از لهستاني ها هم قتل عام شدند
مخصوصا کشيش ها
...آقاي کانتارفسکي
چيزي رو به ما ميگه که از دوستي شنيده
اين اتفاق در مينوجويس در نزديکي ورشو افتاده
ادامه بده
يهوديها رو در ميدان شهرک جمع کردند
خاخام از مامور اس اس اجازه صحبت خواست ميتونم صحبت کنم؟
نگهبان بهش اجازه داد
خاخام گفت حدود 2000 سال پيش
يهوديان، مسيح معصوم رو به مرگ محکوم کردند
و وقتي اين کار رو کردند :فرياد زدند
"بگذار اين خون بر ما بچکه و بر فرزندان ما"
بعد خاخام به مردم گفت
زمان جواب پس دادن براي ما رسيده پس بيايد پذيراي اين مصائب باشيم
بيايد بريم و کاري رو که اَزَمون مي خوان انجام بديم
يعني يهوديها تاوان مرگ مسيح رو پس دادند؟
اون فکر نمي کنه مسيح دنبال انتقام کِشي باشه
اون اين رو نگفت خاخام گفت
اين خواست خدا بود، به همين سادگي
اون چي ميگه؟ - پيلاتس دستانش رو شست -
و گفت، مسيح بيگناهه اون باراباس رو فرستاد
:اما يهوديها فرياد زدند
بگذار خونش بر ما ريخته بشه
همه اش همينه، حالا مي دوني
جاده بين خلمنو، دهکده
...و بيشه اي که قبرها در اون قرار داشتند
مثل الان آسفالت بود؟
جاده باريکتر بود اما آسفالت شده بود
گورها از جاده چقدر فاصله داشتند؟
حدود 500 متر
شايد هم 600 يا 650 متر
بنابراين از خود جاده هم چيزي قابل رويت نبود
کاميونها با چه سرعتي حرکت مي کردند؟
پان فالبرسکي
با سرعت معمولي و حتي آهسته مي روندند
سرعتشون کاملا حساب شده بود
چون بايد در همين فاصله آدمهايي رو که داخل حبس بودند مي کشتند
اگر خيلي تند مي رفتند
وقتي به بيشه ها مي رسيدند کل زندانيها کشته نمي شدند
با حرکت آهسته تر زمان براي کشتن همه فراهم مي شد
يک بار يک کاميون داخل يک گودال گير کرد
...نيم ساعت بعدش من رسيدم به
کلبه يک جنگلبان به اسم سناژاک
به من گفت حيف شد دير اومدي
"يک کاميون افتاده بود داخل گودال"
"درب عقب باز شده بود"
"و يهوديها افتادند روي جاده"
"هنوز زنده بودند"
روي زمين مي خزيدند" "....يکي از افراد گشتاپو
"هفت تيرش رو درآورد و بهشون شليک کرد"
"ترتيب همه شون رو داد"
"بعد يهوديهايي رو که داخل جنگل کار مي کنند آوردند"
"کاميون رو راه انداختند"
" و اجساد رو اون داخل قرار دادند"
کاميونهاي گاز
از همين جاده استفاده مي کردند
در هر کاميون 80 نفر جا مي شدند
:وقتي اونها ميومدند اس اس فرمان مي داد
"درها رو بازکنيد"
وقتي درها رو باز مي کرديم اجساد به بيرون سرازير مي شدند
يک مامور اس اس مي گفت دو نفر داخل شَن
اين دو نفر که در کوره کار مي کردند تجربه زيادي هم داشتند
:يک مرد ديگر از اس اس فرياد مي زد
!بجنبيد کاميون بعدي الان ميرسه
آنقدر کار مي کرديم تا کل محموله بسوزه
همينطوري بود کل روز کارمون همين بود
يادم مياد که يکبار هنوز تعدادي زنده بودند
کوره ها هم پُر بود
و مردم روي زمين دراز کشيده بودند
بعضي ها حرکت مي کردند
انگار داشتن به زندگي بر ميگشتن
و وقتي در کوره ها قرار داده شدن
به هوش و زنده بودند
زنده زنده سوختند
وقتي کوره ها رو مي ساختيم از خودم مي پرسيدم کاربردشون چيه
:يک مامور اس اس به من گفت
"براي توليد زغال چوب براي رختشوري ها"
اين چيزي بود که به من گفت من نمي دونستم
...وقتي کوره ها کامل شدند
با گازوييل و چوب
خوراکشون مي داديم
و وقتي اولين کاميون گاز رسيد
اونوقت فهميديم کاربرد واقعيشون چيه
وقتي براي اولين بار اون صحنه رو ديدم، اصلا اثري روي من نذاشت
حتي دومين و سومين محموله هم اثري روي من نگذاشتند
فقط 13 سالَم بود
و تنها چيزي که تا اون زمان ديده بودم
جنازه بود
شايد هم قادر به فهم قضيه نبودم
شايد اگر مسن تر بودم مي فهميدم
اما واقعيت اينه که نفهميدم
چيزي به جز قتل عام نديده بودم
...در گتو ...در گتوي لودز که بودم
مردم قدم به قدم زمين مي افتادند و مي مردند
فکر مي کردم گردش عادي روزگار همينه
کاملا نرمال بود
در خيابانهاي لودز قدم مي زدم
و در هر 100يارد شايد 200 جنازه بود
مردم گرسنه بودند
به خيابانها مي اومدند ...و مي افتادند، مي مردند
پسرها نون پدرها رو مي دزديدند و
پدرها نون پسرها رو
همه مي خواستند به هرقيمتي زنده بمونند
پس وقتي به اينجا، به خلمنو اومدم
به چيزي اهميت نمي دادم
به خودم مي گفتم: من زنده مي مونم
:فقط يک چيز مي خواستم
پنج قرص نان براي خوردن
همين
اين کل فکرم بود
اما رويا هم مي ديدم
رويا مي ديدم، که زنده موندم و تنها انسان باقيمونده روي زمين هستم
هيچ کس ديگه نيست. فقط خود من يکي
اگر از اينجا خارج بشم فقط خودم به زندگي ادامه مي دم
روهر
گايهام رايشاح پرونده سري رايش
برلين 5 ژوئن 1942
لازم است تغييراتي ويژه در کاميونهايي که
در کولمهوف (خلمنو) مستقر هستند
و همچنين کاميونهاي در دست ساخت اعمال گردد
از دسامبر 1941
حدود 97000 نفر
با همان 3 کاميون اوليه بدون هيچ حادثه اي مورد رسيدگي قرار گرفته اند
با اينحال با توجه به مشاهدات انجام شده
اعمال موارد فني زير :الزامي است
اول
بار نرمال هر کاميون نه تا ده نفر در هر فوت مربع است
در کاميونهاي سارر که بسيار جا دار هستند
استفاده حداکثري از فضا غيرممکن است
و اين نه به دليل اضافه بار احتمالي بلکه
به اين خاطر است که با پر شدن کامل کاميون
پايداري آن بر هم مي خورَد
پس به نظر مي رسد در اين مورد کاهش بار ضروري است
اما کاهش بار تريلر کاميون
به جاي حل واقعي مسئله صرفا منجر به
کاهش تعداد "قطعات" خواهد شد و
اين طولاني شدن عمليات را در پي خواهد داشت
زيرا حتي فضاي خالي نيز بايد از مونوکسيد کربن پر شود
از طرف ديگر با کاهش فضاي تريلر
ميتوان فرايند بار زدن را تسهيل کرده و
زمان عمليات را بنحو قابل قبولي کاهش داد
در طول يک بحث توليدکنندگان به اين نکته اشاره کردند که
کاهش فضاي پشتي کاميون
منجر به بر هم خوردن تعادل آن مي شود
به گفته آنها محور جلوي ماشين دچار اضافه بار خواهد شد
اما در واقع تعادل بصورت اتوماتيک برقرار مي شود
زيرا "اجناس" موجود در کاميون
در حين عمليات
بنا بر تمايلي طبيعي به سمت در پشتي سرايز شده و
در انتهاي عمليات به حالت درازکش در انتهاي کاميون قرار مي گيرند
بنابراين نگراني از اضافه بار در محور جلويي بي مورد است
:دوم
روشنايي داخلي بايد بهبود يابد
لامپ ها بايد در محفظه هاي استيلي قرار گيرند
تا از آسيب ديدن محافظت شوند
البته ميتوان روشنايي داخلي را
(کاملا حذف کرد (بدليل عدم استفاده
اما مشاهده شده است
که با بسته شدن درها
بار موجودِ در ماشين همواره با خاموش شدن لامپها به آنه فشار مياورد
(در برابر درها)
به محض تاريکي مجموعه
دليلش اينه که بار
به طور طبيعي نسبت به نور واکنش نشون ميده
وقتي داخل تاريک ميشه
اين مسئله بستن دربها را با مشکل مواجه مي کند
همچنين بدليل خصلت هشداردهنده تاريکي
با بستن درها همواره جيغ کشيدن آغاز مي شود
از اينرو توصيه مي شود ...که لامپها روشن شوند
چه قبل و چه در حين انجام عمليات
:سوم
براي پاکسازي ساده تر کاميون
لازم است در کف آن سوراخهاي تخليه اي تعبيه شوند
قطر اين لوله ها بايد حدود 8 تا 12 اينچ باشد
اين لوله ها بايد داراي شيب مناسب باشند
به طوري که بتوان از مايعات جاري
در حين عمليات تخليه
و پاکسازي
براي خالي کردن قطعات بزرگ کثافت استفاده کرد
تغييرات قيد شده در فوق
بايد به خودروهاي در حال کار
به هنگام مراجعه براي تعميرات اعمال گردند
همچنين 10 خودروي سفارش شده توسط ساورِر
بايد مجهز به کليه ابتکارات و تغييراتِ مطرح شده باشند که
به واسطه تجربه، حياتي تشخيص داده شده اند
ارائه براي تصميم گيري "به فرمانده دپارتمان "دي
سرهنگ اس اس، والتر راوف
امضا شده است
پايان قسمت اول